क्अ इ,१३३।१७-१३४।९ रो इ,४०१-४०२ किमर्थम् पुनः इदम् उच्यते । स्थान्यादेशपृथक्त्वात् आदेशे स्थानिवदनुदेशः गुरुवत् गुरुपुत्रे इति यथा । अन्यः स्थानी अन्यः आदेशः । स्थान्यादेशपृथक्त्वात् एतस्मात् कारणात् स्थानिकार्यम् आदेशे न प्राप्नोति । तत्र कः दोषः । आङः यमहनः आत्मनेपदम् भवति इति हन्तेः एव स्यात् वधेः न स्यात् । इष्यते च वधेः अपि स्यात् इति । तत् च अन्तरेण यत्नम् न सिध्यति । तस्मात् । स्थानिवदनुदेशः । एवमर्थम् इदम् उच्यते । गुरुवत् गुरुपुत्रः इति यथा । तत् यथा गुरुवत् अस्मिन् गुरुपुत्रे वर्तितव्यम् इति गुरौ यत् कार्यम् तत् गुरुपुत्रे अतिदिश्यते , एवम् इह अपि स्थानिकार्यम् आदेशे अतिदिश्यते । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । लोकतः एतत् सिद्धम् । तत् यथा लोके यः यस्य प्रसङ्गे भवति लभते असौ तत्कार्याणि । तत् यथा उपाध्यायस्य शिष्यः याज्यकुलानि गत्वा अग्रासनादीनि लभते । यदि अपि तावत् लोके एषः दृष्टान्तः दृष्टान्तस्य अपि तु पुरुषारम्भः निवर्तकः भवति । अस्ति च इह कः चित् पुरुषारम्भः । अस्ति इति आह । कः । स्वरूपविधिः । हन्तेः आत्मनेपदम् उच्यमानम् हन्तेः एव स्यात् वधेः न स्यात् । एवम् तर्हि आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति स्थानिवत् आदेशः भवति इति यत् अयम् युष्मदस्मदोः अनादेशे इति आदेशप्रतिषेधम् शास्ति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् । युष्मदस्मदोः विभक्तौ कार्यम् उच्यमानम् कः प्रसङ्गः यत् आदेशे स्यात् । पश्यति तु आचार्यः स्थानिवत् आदेशः भवति इति । अतः आदेशे प्रतिषेधम् शास्ति । इदम् तर्हि प्रयोजनम् : अनल्विधौ इति प्रतिषेधम् वक्ष्यामि इति , इह मा भूत् : द्यौः , पन्थाः , सः इति । एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति अल्विधौ स्थानिवद्भावः न भवति इति यत् अयम् अदः जग्धिः ल्यप् ति किति इति ति किति इति एव सिद्धे ल्यब्ग्रहणम् करोति । तस्मात् न अर्थः अनेन योगेन ।
KA I,133.17-134.9 Ro I,401-402 kimartham punaḥ idam ucyate . sthānyādeśapṛthaktvāt ādeśe sthānivadanudeśaḥ guruvat guruputre iti yathā . anyaḥ sthānī anyaḥ ādeśaḥ . sthānyādeśapṛthaktvāt etasmāt kāraṇāt sthānikāryam ādeśe na prāpnoti . tatra kaḥ doṣaḥ . āṅaḥ yamahanaḥ ātmanepadam bhavati iti hanteḥ eva syāt vadheḥ na syāt . iṣyate ca vadheḥ api syāt iti . tat ca antareṇa yatnam na sidhyati . tasmāt . sthānivadanudeśaḥ . evamartham idam ucyate . guruvat guruputraḥ iti yathā . tat yathā guruvat asmin guruputre vartitavyam iti gurau yat kāryam tat guruputre atidiśyate , evam iha api sthānikāryam ādeśe atidiśyate . na etat asti prayojanam . lokataḥ etat siddham . tat yathā loke yaḥ yasya prasaṅge bhavati labhate asau tatkāryāṇi . tat yathā upādhyāyasya śiṣyaḥ yājyakulāni gatvā agrāsanādīni labhate . yadi api tāvat loke eṣaḥ dṛṣṭāntaḥ dṛṣṭāntasya api tu puruṣārambhaḥ nivartakaḥ bhavati . asti ca iha kaḥ cit puruṣārambhaḥ . asti iti āha . kaḥ . svarūpavidhiḥ . hanteḥ ātmanepadam ucyamānam hanteḥ eva syāt vadheḥ na syāt . evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati sthānivat ādeśaḥ bhavati iti yat ayam yuṣmadasmadoḥ anādeśe iti ādeśapratiṣedham śāsti . katham kṛtvā jñāpakam . yuṣmadasmadoḥ vibhaktau kāryam ucyamānam kaḥ prasaṅgaḥ yat ādeśe syāt . paśyati tu ācāryaḥ sthānivat ādeśaḥ bhavati iti . ataḥ ādeśe pratiṣedham śāsti . idam tarhi prayojanam : analvidhau iti pratiṣedham vakṣyāmi iti , iha mā bhūt : dyauḥ , panthāḥ , saḥ iti . etat api na asti prayojanam . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati alvidhau sthānivadbhāvaḥ na bhavati iti yat ayam adaḥ jagdhiḥ lyap ti kiti iti ti kiti iti eva siddhe lyabgrahaṇam karoti . tasmāt na arthaḥ anena yogena .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.