Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.1·1.1.59·1.1.59.3

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.59.3

P 1.1.59.3

क्अ इ,१५७।१-११ रो इ,४६६-४६८ कानि पुनः अस्य योगस्य प्रयोजनानि । पपतुः , पपुः , तस्थतुः , तस्थुः , जग्मतुः , जग्मुः , आटितत् , आशिशत् , चक्रतुः , चक्रुः इति । आल्लोपोपधालोपणिलोपयणादेशेषु कृतेषु अनच्कत्वात् द्विर्वचनम् न प्राप्नोति । स्थानिवद्भावात् भवति । न एतानि सन्ति प्रयोजनानि । पूर्वविप्रतिषेधेन अपि एतानि सिद्धानि । कथम् । वक्ष्यति हि आचार्यः : द्विर्वचनम् यणयवायावादेशाल्लोपोपधालोपकिकिनोरुत्त्वेभ्यः इति । सः पूर्वविप्रतिषेधः न पठितव्यः भवति । किम् पुनः अत्र ज्यायः । स्थानिवद्भावः एव ज्यायान् । पूर्वविप्रतिषेधे हि सति इदम् वक्तव्यम् स्यात् : ओदौदादेशस्य उत् भवति चुटुतुशरादेः अभ्यासस्य इति । ननु च त्वया अपि इत्त्वम् वक्तव्यम् । परार्थम् मम भविष्यति : सनि अतः इत् भवति इति । मम अपि तर्हि उत्त्वम् परार्थम् भविष्यति : उत्परस्य अतः ति च इति । इत्त्वम् अपि त्वया वक्तव्यम् यत् समानाश्रयम् तदर्थम् : उत्पिपविषते संयियविषति इति एवमर्थम् । तस्मात् स्थानिवत् इति एषः एव पक्षः ज्यायान् ।

KA I,157.1-11 Ro I,466-468 kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni . papatuḥ , papuḥ , tasthatuḥ , tasthuḥ , jagmatuḥ , jagmuḥ , āṭitat , āśiśat , cakratuḥ , cakruḥ iti . āllopopadhālopaṇilopayaṇādeśeṣu kṛteṣu anackatvāt dvirvacanam na prāpnoti . sthānivadbhāvāt bhavati . na etāni santi prayojanāni . pūrvavipratiṣedhena api etāni siddhāni . katham . vakṣyati hi ācāryaḥ : dvirvacanam yaṇayavāyāvādeśāllopopadhālopakikinoruttvebhyaḥ iti . saḥ pūrvavipratiṣedhaḥ na paṭhitavyaḥ bhavati . kim punaḥ atra jyāyaḥ . sthānivadbhāvaḥ eva jyāyān . pūrvavipratiṣedhe hi sati idam vaktavyam syāt : odaudādeśasya ut bhavati cuṭutuśarādeḥ abhyāsasya iti . nanu ca tvayā api ittvam vaktavyam . parārtham mama bhaviṣyati : sani ataḥ it bhavati iti . mama api tarhi uttvam parārtham bhaviṣyati : utparasya ataḥ ti ca iti . ittvam api tvayā vaktavyam yat samānāśrayam tadartham : utpipaviṣate saṃyiyaviṣati iti evamartham . tasmāt sthānivat iti eṣaḥ eva pakṣaḥ jyāyān .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.1.59.3

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.1.59.3, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.1.59.3), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text