क्अ इ,१६८।२४-१६९।१४ रो इ,५००-५०२ इह किम् चित् अङ्गाधिकारे लुमता लुप्ते प्रत्ययलक्षणेन भवति किम् चित् च अन्यत्र न भवति । यदि पुनः न लुमता तस्मिन् इति उच्येत । अथ न लुमता तस्मिन् इति उच्यमाने किम् सिद्धम् एतत् भवति इटः विधिप्रतिषेधौ क्रमेः दीर्घत्वम् च । बाढम् सिद्धम् । न इटः इविधिप्रतिषेधौ परस्मैपदेषु इति उच्यते । कथम् तर्हि । सकारादौ इति । तद्विशेषणम् परस्मैपदग्रहणम् । न खलु अपि क्रमेः दीर्घत्वम् परस्मैपदेषु इति उच्यते । कथम् तर्हि । शिति इति । तद्विशेषणम् परस्मैपदग्रहणम् । न लुमता तस्मिन् इति चेत् हनिणिङादेशाः तलोपे । न लुमता तस्मिन् इति चेत् हनिणिङादेशाः तलोपे न सिध्यन्ति : अवधि भवता दस्युः , अगायि भवता ग्रामः , अध्यगायि भवता अनुवाकः । तलोपे कृते लुङि इति हनिणिङादेशाः न प्राप्नुवन्ति । न एषः दोषः । न लुङि इति हनिणिङादेशाः उच्यन्ते । किम् तर्हि । आर्धधातुके इति । तद्विशेषणम् लुङ्ग्रहणम् । इह च : सर्वस्तोमः , सर्वपृष्ठः सर्वस्य सुपि इति आद्युदात्तत्वम् न प्राप्नोति । तत् च अपि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । न लुमता अङ्गस्य इति एव सिद्धम् । कथम् । न लुमता लुप्ते अङ्गाधिकारः प्रतिनिर्दिश्यते । किम् तर्हि । यः असौ लुमता लुप्यते तस्मिन् यत् अङ्गम् तस्य यत् कार्यम् तत् न भवति । एवम् अपि सर्वस्वरः न सिध्यति । कर्तव्यः अत्र यत्नः ।
KA I,168.24-169.14 Ro I,500-502 iha kim cit aṅgādhikāre lumatā lupte pratyayalakṣaṇena bhavati kim cit ca anyatra na bhavati . yadi punaḥ na lumatā tasmin iti ucyeta . atha na lumatā tasmin iti ucyamāne kim siddham etat bhavati iṭaḥ vidhipratiṣedhau krameḥ dīrghatvam ca . bāḍham siddham . na iṭaḥ ividhipratiṣedhau parasmaipadeṣu iti ucyate . katham tarhi . sakārādau iti . tadviśeṣaṇam parasmaipadagrahaṇam . na khalu api krameḥ dīrghatvam parasmaipadeṣu iti ucyate . katham tarhi . śiti iti . tadviśeṣaṇam parasmaipadagrahaṇam . na lumatā tasmin iti cet haniṇiṅādeśāḥ talope . na lumatā tasmin iti cet haniṇiṅādeśāḥ talope na sidhyanti : avadhi bhavatā dasyuḥ , agāyi bhavatā grāmaḥ , adhyagāyi bhavatā anuvākaḥ . talope kṛte luṅi iti haniṇiṅādeśāḥ na prāpnuvanti . na eṣaḥ doṣaḥ . na luṅi iti haniṇiṅādeśāḥ ucyante . kim tarhi . ārdhadhātuke iti . tadviśeṣaṇam luṅgrahaṇam . iha ca : sarvastomaḥ , sarvapṛṣṭhaḥ sarvasya supi iti ādyudāttatvam na prāpnoti . tat ca api vaktavyam . na vaktavyam . na lumatā aṅgasya iti eva siddham . katham . na lumatā lupte aṅgādhikāraḥ pratinirdiśyate . kim tarhi . yaḥ asau lumatā lupyate tasmin yat aṅgam tasya yat kāryam tat na bhavati . evam api sarvasvaraḥ na sidhyati . kartavyaḥ atra yatnaḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.