क्अ इ,१९७।१३-२२ रो इइ,२२-२३ अयुक्तः अयम् निर्देशः । कथम् हि इकः नाम हल् अन्तः स्यात् अन्यस्य अन्यः । कथम् तर्हि निर्देशः कर्तव्यः । इग्वतः हलः इति । यदि एवम् यियक्षति अत्र अपि प्राप्नोति । एवम् तर्हि इगुपधात् हलन्तात् इति वक्ष्यामि । एवम् अपि दम्भेः न प्राप्नोति । सूत्रम् च भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् अयुक्तः अयम् निर्देशः इति । न अयुक्तः । अन्तशब्दः अयम् अस्ति एव अवयववाची । तत् यथा वस्त्रान्तः , वसनान्तः : वस्त्रावयवः , वसनावयवः इति गम्यते । अस्ति सामीप्ये वर्तते । तत् यथा उदकान्तम् गतः इति । उदकसमीपम् गतः इति गम्यते । तत् यः सामीप्ये वर्तते तस्य इदम् ग्रहणम् । एवम् अपि दम्भेः न सिध्यति । यः अत्र इक्समीपे हल् न तस्मात् उत्तरः सन् । यस्मात् उत्तरः सन् न असौ इक्समीपे हल् । एवम् तर्हि दम्भेः हल्ग्रहणस्य जातिवाचकत्वात् सिद्धम् । हल्जातिः निर्दिश्यते : इकः उत्तरा या हल्जातिः इति ।
KA I,197.13-22 Ro II,22-23 ayuktaḥ ayam nirdeśaḥ . katham hi ikaḥ nāma hal antaḥ syāt anyasya anyaḥ . katham tarhi nirdeśaḥ kartavyaḥ . igvataḥ halaḥ iti . yadi evam yiyakṣati atra api prāpnoti . evam tarhi igupadhāt halantāt iti vakṣyāmi . evam api dambheḥ na prāpnoti . sūtram ca bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam ayuktaḥ ayam nirdeśaḥ iti . na ayuktaḥ . antaśabdaḥ ayam asti eva avayavavācī . tat yathā vastrāntaḥ , vasanāntaḥ : vastrāvayavaḥ , vasanāvayavaḥ iti gamyate . asti sāmīpye vartate . tat yathā udakāntam gataḥ iti . udakasamīpam gataḥ iti gamyate . tat yaḥ sāmīpye vartate tasya idam grahaṇam . evam api dambheḥ na sidhyati . yaḥ atra iksamīpe hal na tasmāt uttaraḥ san . yasmāt uttaraḥ san na asau iksamīpe hal . evam tarhi dambheḥ halgrahaṇasya jātivācakatvāt siddham . haljātiḥ nirdiśyate : ikaḥ uttarā yā haljātiḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.