Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.2·1.2.32·1.2.32.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.32.2

P 1.2.32.2

क्अ इ,२०९।५-२५ रो इइ,५०-५२ स्वरितस्यार्धह्रस्वोदात्तात् आ उदात्तस्वरितपरस्यसन्नतरात् ऊर्ध्वम् उदात्तादनुदात्तस्यस्वरितात् कार्यम् स्वरितात् इति सिद्ध्यर्थम् । स्वरितस्यार्धह्रस्वोदात्तात् आ उदात्तस्वरितपरस्यसन्नतरः इति एतस्मात् सूत्रात् इदम् सूत्रकाण्डम् ऊर्ध्वम् उदात्तात् अनुदात्तस्य स्वरितः इति अतः कार्यम् । किम् प्रयोजनम् । स्वरितात् इति सिद्ध्यर्थम् । स्वरितात् इति सिद्धिः यथा स्यात् । स्वरितात् संहितायाम् अनुदात्तानाम् इति : इमम् मे गङ्गे यमुने सरस्वति शुतुद्रि । क्व तर्हि स्यात् । यः सिद्धः स्वरितः : कार्यम् देवदत्तयज्ञदत्तौ । स्वरितोदात्तार्थम् च । स्वरितोदात्तार्थम् च तत्र एव कर्तव्यम् । न सुब्रह्मण्यायाम् स्वरितस्य तु उदात्तः : इन्द्र अगच्छ । क्व तर्हि स्यात् । यः सिद्धः स्वरितः : सुब्रह्मण्योम् इन्द्र अगच्छ । स्वरितोदात्तात् च अस्वरितार्थम् । स्वरितोदात्तात् च अस्वरितार्थम् तत्र एव कर्तव्यम् । इन्द्र अगच्छ हरिवः अगच्छ । स्वरितपरसन्नतरार्थम् च । स्वरितपरसन्नतरार्थम् च तत्र एव कर्तव्यम् । उदात्तस्वरितपरस्य सन्नतरः : मणवक जटिलकाध्यापक न्यङ् । क्व तर्हि स्यात् । यः सिद्धः स्वरितः : मणवक जटिलकाभिरूपक क्व । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । देवब्रह्मणोः अनुदात्तवचनम् ज्ञापकम् स्वरितात् इति सिद्धत्वस्य । देवब्रह्मणोः अनुदात्तवचनम् ज्ञापकम् सिद्धः इह स्वरितः इति । यदि एतत् ज्ञाप्यते स्वरितोदात्तपरस्य अनुदात्तस्य स्वरितत्वम् प्राप्नोति । न ब्रूमः देवब्रह्मणोः अनुदात्तवचनम् ज्ञापकम् सिद्धः इह स्वरितः इति । किम् तर्हि । परम् एतत् काण्डम् इति ।

KA I,209.5-25 Ro II,50-52 svaritasyārdhahrasvodāttāt ā udāttasvaritaparasyasannatarāt ūrdhvam udāttādanudāttasyasvaritāt kāryam svaritāt iti siddhyartham . svaritasyārdhahrasvodāttāt ā udāttasvaritaparasyasannataraḥ iti etasmāt sūtrāt idam sūtrakāṇḍam ūrdhvam udāttāt anudāttasya svaritaḥ iti ataḥ kāryam . kim prayojanam . svaritāt iti siddhyartham . svaritāt iti siddhiḥ yathā syāt . svaritāt saṃhitāyām anudāttānām iti : imam me gaṅge yamune sarasvati śutudri . kva tarhi syāt . yaḥ siddhaḥ svaritaḥ : kāryam devadattayajñadattau . svaritodāttārtham ca . svaritodāttārtham ca tatra eva kartavyam . na subrahmaṇyāyām svaritasya tu udāttaḥ : indra agaccha . kva tarhi syāt . yaḥ siddhaḥ svaritaḥ : subrahmaṇyom indra agaccha . svaritodāttāt ca asvaritārtham . svaritodāttāt ca asvaritārtham tatra eva kartavyam . indra agaccha harivaḥ agaccha . svaritaparasannatarārtham ca . svaritaparasannatarārtham ca tatra eva kartavyam . udāttasvaritaparasya sannataraḥ : maṇavaka jaṭilakādhyāpaka nyaṅ . kva tarhi syāt . yaḥ siddhaḥ svaritaḥ : maṇavaka jaṭilakābhirūpaka kva . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . devabrahmaṇoḥ anudāttavacanam jñāpakam svaritāt iti siddhatvasya . devabrahmaṇoḥ anudāttavacanam jñāpakam siddhaḥ iha svaritaḥ iti . yadi etat jñāpyate svaritodāttaparasya anudāttasya svaritatvam prāpnoti . na brūmaḥ devabrahmaṇoḥ anudāttavacanam jñāpakam siddhaḥ iha svaritaḥ iti . kim tarhi . param etat kāṇḍam iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.2.32.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.32.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.2.32.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text