Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.2·1.2.51·1.2.51.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.51.2

P 1.2.51.2

क्अ इ,२२७।११-२६ रो इइ,१००-१०२ किमर्थम् पुनः इदम् उच्यते । अन्यत्र अभिधेयव्यक्तिवचनभावात् लुपि युक्तवदनुदेशः । अन्यत्र अभिधेयवत् लिङ्गवचनानि भवन्ति । क्व अन्यत्र । लुकि : लवणः सुपः , लवणा यवागुः , लवणम् शाकम् इति । अन्यत्र अभिधेयवत् लिङ्गवचनानि भवन्ति लुकि। इह अपि अन्यत्र अभिधेयवत् लिङ्गवचनानि प्राप्नुवन्ति । इष्यन्ते च अभिधानवत् स्युः इति । तत् च अन्तरेण यत्नम् न सिध्यति इति लुपि युक्तवदनुदेशः । एवमर्थम् इदम् उच्यते । अस्ति प्रयोजनम् एतत् । किम् तर्हि इति । लुपः अदर्शनसञ्ज्ञित्वात् अर्थगतिः न उपपद्यते । लुप् नाम इयम् अदर्शनस्य सञ्ज्ञा क्रियते । न च अदर्शनस्य लिङ्गसङ्ख्ये शक्येते* अतिदेष्टुम् । लुपः अदर्शनसञ्ज्ञित्वात् अर्थगतिः न उपपद्यते । न वा अदर्शनस्य अशक्यत्वात् अर्थगतिः साहचर्यात् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । अदर्शनस्य अशक्यत्वात् । अदर्शनस्य लिङ्गसङ्ख्ये* अशक्ये* अतिदेष्टुम् इति कृत्वा अदर्शनसहचरितः यः अर्थः तस्य गतिः भविष्यति साहचर्यात् । योगाभावात् च अन्यस्य । अदर्शनेन च योगः न अस्ति इति कृत्वा अदर्शनसहचरितः यः अर्थः तस्य गतिः भविष्यति साहचर्यात् ।

KA I,227.11-26 Ro II,100-102 kimartham punaḥ idam ucyate . anyatra abhidheyavyaktivacanabhāvāt lupi yuktavadanudeśaḥ . anyatra abhidheyavat liṅgavacanāni bhavanti . kva anyatra . luki : lavaṇaḥ supaḥ , lavaṇā yavāguḥ , lavaṇam śākam iti . anyatra abhidheyavat liṅgavacanāni bhavanti luki. iha api anyatra abhidheyavat liṅgavacanāni prāpnuvanti . iṣyante ca abhidhānavat syuḥ iti . tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti lupi yuktavadanudeśaḥ . evamartham idam ucyate . asti prayojanam etat . kim tarhi iti . lupaḥ adarśanasañjñitvāt arthagatiḥ na upapadyate . lup nāma iyam adarśanasya sañjñā kriyate . na ca adarśanasya liṅgasaṅkhye śakyete* atideṣṭum . lupaḥ adarśanasañjñitvāt arthagatiḥ na upapadyate . na vā adarśanasya aśakyatvāt arthagatiḥ sāhacaryāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . adarśanasya aśakyatvāt . adarśanasya liṅgasaṅkhye* aśakye* atideṣṭum iti kṛtvā adarśanasahacaritaḥ yaḥ arthaḥ tasya gatiḥ bhaviṣyati sāhacaryāt . yogābhāvāt ca anyasya . adarśanena ca yogaḥ na asti iti kṛtvā adarśanasahacaritaḥ yaḥ arthaḥ tasya gatiḥ bhaviṣyati sāhacaryāt .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.2.51.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.2.51.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.2.51.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text