Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.3·1.3.12·1.3.12.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.3.12.1

P 1.3.12.1

क्अ इ,२७४।२-११ रो इइ,२३३ विकरणेभ्यः प्रतिषेधः वक्तव्यः । चिनुतः सुनुतः लुनीतः पुनीतः । ङितः इति आत्मनेपदम् प्राप्नोति । न एषः दोषः । न एवम् विज्ञायते ङकारः इत् अस्य सः अयम् ङित् ङितः इति । कथम् तर्हि । ङकारः एव इत् ङित् ङितः । अथ वा उपदेशे इति वर्तते । अथ वा उक्तम् एतत् सिद्धम् तु पूर्वस्य कार्यातिदेशात् इति । सर्वथा चङङ्भ्याम् प्राप्नोति । एवम् तर्हि धातोः इति वर्तते । क्व प्रकृतम् । भूवादयः धातवः इति । तत् वै प्रथमानिर्दिष्टम् पञ्चमीनिर्दिष्टेन च इह अर्थः । अर्थात् विभक्तिविपरिणामः भविष्यति । तत् यथा । उच्चानि देवदत्तस्य गृहाणि । आमन्त्रयस्व एनम् । देवदत्तम् इति गम्यते । देवदत्तस्य गावः अश्वाः हिरण्यम् इति । आढ्यः वैधवेयः । देवदत्तः इति गम्यते । पुरस्तात् षष्ठीनिर्दिष्टम् सत् अर्थात् द्वितीयानिर्दिष्टम् प्रथमानिर्दिष्टम् च भवति । एवम् इह अपि पुरस्तात् प्रथमानिर्दिष्टम् सत् अर्थात् पञ्चमीनिर्दिष्टम् भविष्यति ।

KA I,274.2-11 Ro II,233 vikaraṇebhyaḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . cinutaḥ sunutaḥ lunītaḥ punītaḥ . ṅitaḥ iti ātmanepadam prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . na evam vijñāyate ṅakāraḥ it asya saḥ ayam ṅit ṅitaḥ iti . katham tarhi . ṅakāraḥ eva it ṅit ṅitaḥ . atha vā upadeśe iti vartate . atha vā uktam etat siddham tu pūrvasya kāryātideśāt iti . sarvathā caṅaṅbhyām prāpnoti . evam tarhi dhātoḥ iti vartate . kva prakṛtam . bhūvādayaḥ dhātavaḥ iti . tat vai prathamānirdiṣṭam pañcamīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ . arthāt vibhaktivipariṇāmaḥ bhaviṣyati . tat yathā . uccāni devadattasya gṛhāṇi . āmantrayasva enam . devadattam iti gamyate . devadattasya gāvaḥ aśvāḥ hiraṇyam iti . āḍhyaḥ vaidhaveyaḥ . devadattaḥ iti gamyate . purastāt ṣaṣṭhīnirdiṣṭam sat arthāt dvitīyānirdiṣṭam prathamānirdiṣṭam ca bhavati . evam iha api purastāt prathamānirdiṣṭam sat arthāt pañcamīnirdiṣṭam bhaviṣyati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.3.12.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.3.12.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.3.12.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text