क्अ इ,२९६।२-१० रो इइ,२९७-२९८ किमर्थम् इदम् उच्यते । अन्यत्र सञ्ज्ञासमावेशान्नियमार्थम् वचनम् । अन्यत्र सञ्ज्ञासमावेशः भवति । क्वान्यत्र । लोके व्याकरणे च । लोके तावत् । इन्द्रः शक्रः पुरुहूतः पुरन्दरः । कन्दुः कोष्ठः कुशूलः इति । एकस्य द्रव्यस्य बह्व्यः सञ्ज्ञाः भवन्ति । व्याकरणे अपि कर्तव्यम् हर्तव्यम् इति अत्र प्रत्ययकृत्कृत्यसञ्ज्ञानाम् समावेशः भवति । पाञ्चालः वैदेहः वैदर्भः इति अत्र प्रत्ययतद्धिततद्राजसञ्ज्ञानां समावेशः भवति । अन्यत्र सञ्ज्ञासमावेशात् एतस्मात् कारणात् आ कडारात् अपि सञ्ज्ञानाम् समावेशः प्राप्नोति । इष्यते च एका एव सञ्ज्ञा स्यात् इति । तत् च अन्तरेण यत्नम् न सिध्यति इति नियमार्थम् वचनम् । एवमर्थम् इदम् उच्यते । अस्ति प्रयोजनम् एतत् । किम् तर्हि इति ।
KA I,296.2-10 Ro II,297-298 kimartham idam ucyate . anyatra sañjñāsamāveśānniyamārtham vacanam . anyatra sañjñāsamāveśaḥ bhavati . kvānyatra . loke vyākaraṇe ca . loke tāvat . indraḥ śakraḥ puruhūtaḥ purandaraḥ . kanduḥ koṣṭhaḥ kuśūlaḥ iti . ekasya dravyasya bahvyaḥ sañjñāḥ bhavanti . vyākaraṇe api kartavyam hartavyam iti atra pratyayakṛtkṛtyasañjñānām samāveśaḥ bhavati . pāñcālaḥ vaidehaḥ vaidarbhaḥ iti atra pratyayataddhitatadrājasañjñānāṃ samāveśaḥ bhavati . anyatra sañjñāsamāveśāt etasmāt kāraṇāt ā kaḍārāt api sañjñānām samāveśaḥ prāpnoti . iṣyate ca ekā eva sañjñā syāt iti . tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti niyamārtham vacanam . evamartham idam ucyate . asti prayojanam etat . kim tarhi iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.