क्अ इ,३३२।१०-१३ रो इइ,४०७ तमग्रहणम् किमर्थम् । कर्तुः ईप्सितम् कर्म इति इयति उच्यमाने इह: अग्नेः माणवकम् वारयति इति माणवके अपादानसञ्ज्ञा प्रसज्येत । न एषः दोषः । कर्मसञ्ज्ञा तत्र बाधिका भविष्यति । अग्नौ अपि तर्हि बाधिका स्यात् । इह पुनः तमग्रहणे क्रियमाणे तत् उपपन्नम् भवति यत् उक्तम् वारणार्थेषु कर्मग्रहणानर्थक्यम् कर्तुः ईप्सिततमम् कर्म इति वचनात् इति ।
KA I,332.10-13 Ro II,407 tamagrahaṇam kimartham . kartuḥ īpsitam karma iti iyati ucyamāne iha: agneḥ māṇavakam vārayati iti māṇavake apādānasañjñā prasajyeta . na eṣaḥ doṣaḥ . karmasañjñā tatra bādhikā bhaviṣyati . agnau api tarhi bādhikā syāt . iha punaḥ tamagrahaṇe kriyamāṇe tat upapannam bhavati yat uktam vāraṇārtheṣu karmagrahaṇānarthakyam kartuḥ īpsitatamam karma iti vacanāt iti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इ,३३२।१४-२५ रो इइ,४०८-४०९ इह उच्यते ओदनम् पचति इति । यदि ओदनः पच्येत द्रव्यान्तरम भिनिर्वर्तेत । न एषः दोषः । तादर्थ्यात् ताच्छब्द्यम् भविष्यति । ओदनार्थाः तण्डुलाः ओदनः इति । अथ इह कथम् भवितव्यम् तण्डुलान् ओदनम् पचति इति आहोस्वित् तण्डुलानाम् ओदनम् पचति इति । उभ्यथा अपि भवितव्यम् । कथम् । इह हि तण्डुलान् ओदनम् पचति इति द्व्यर्थः पचिः । तण्डुलान् पचन् ओदनम् निर्वर्तयति इति । इह इदनीम् तण्डुलानाम् ओदनम् पचति इति द्व्यर्थः च एव पचिः विकारयोगे च षष्ठी । तण्डुलविकारम् ओदनम् निर्वर्तयति इति । इह कः चित् कम् चिदामन्त्रयते सिद्धम् भुज्यताम् इति । सः आमन्त्रयमाणः आह प्रभूतम् भुक्तम् अस्माभिः इति । आमन्त्रयमाणः आह दधि खलु भविष्यति पयः खलु भविष्यति । आमन्त्र्यमाणः आह दध्ना खलु भुञ्जीय पयसा खलु भुञ्जीय इति । अत्र कर्मसञ्ज्ञा प्राप्नोति । तत् हि तस्य ईप्सिततमम् भवति । तस्य अपि ओदनः एव एव ईप्सिततमः न तु गुणेषु अस्य अनुरोधः । तत् यथा भुञ्जीय अहम् ओदनम् यदि मृदुविशदः स्यात् इति एवम् इह अपि दधिगुणम् ओदनम् भुञ्जीय पयोगुणमोदनम् भुञ्जीय इति ।
KA I,332.14-25 Ro II,408-409 iha ucyate odanam pacati iti . yadi odanaḥ pacyeta dravyāntarama bhinirvarteta . na eṣaḥ doṣaḥ . tādarthyāt tācchabdyam bhaviṣyati . odanārthāḥ taṇḍulāḥ odanaḥ iti . atha iha katham bhavitavyam taṇḍulān odanam pacati iti āhosvit taṇḍulānām odanam pacati iti . ubhyathā api bhavitavyam . katham . iha hi taṇḍulān odanam pacati iti dvyarthaḥ paciḥ . taṇḍulān pacan odanam nirvartayati iti . iha idanīm taṇḍulānām odanam pacati iti dvyarthaḥ ca eva paciḥ vikārayoge ca ṣaṣṭhī . taṇḍulavikāram odanam nirvartayati iti . iha kaḥ cit kam cidāmantrayate siddham bhujyatām iti . saḥ āmantrayamāṇaḥ āha prabhūtam bhuktam asmābhiḥ iti . āmantrayamāṇaḥ āha dadhi khalu bhaviṣyati payaḥ khalu bhaviṣyati . āmantryamāṇaḥ āha dadhnā khalu bhuñjīya payasā khalu bhuñjīya iti . atra karmasañjñā prāpnoti . tat hi tasya īpsitatamam bhavati . tasya api odanaḥ eva eva īpsitatamaḥ na tu guṇeṣu asya anurodhaḥ . tat yathā bhuñjīya aham odanam yadi mṛduviśadaḥ syāt iti evam iha api dadhiguṇam odanam bhuñjīya payoguṇamodanam bhuñjīya iti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इ,३३३।१-११ रो इइ,४१०-४११ ईप्सितस्य कर्मसञ्ज्ञायाम् निर्वृत्तस्य कारकत्वे कर्मसञ्ज्ञाप्रसङ्गः क्रियेप्सितत्वात् । ईप्सितस्य कर्मसञ्ज्ञायाम् निर्वृत्तस्य कारकत्वे कर्मसञ्ज्ञा न प्राप्नोति । गुडम् भक्षयति इति । किम् कारणम् । क्रियेप्सितत्वात् । क्रिया तस्य ईप्सिता । न वा उभयेप्सितत्वात् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । उभयेप्सितत्वात् । उभयम् तस्य ईप्सितम् । आतः च उभयम् यस्य हि गुडभक्षणे बुद्धिः प्रसक्ता भवति न असौ लोष्टम् भक्षयित्वा कृती भवति । यदि अपि तावत् अत्र एतत् शक्यते वक्तुम् ये तु एते राजकर्मिणः मनुष्याः तेषाम् कः चित् कम् चित् आह कटम् कुरु इति । स आह न अहम् कटम् करिष्यामि घटः मया आहृतः इति । तस्य क्रियामात्रम् ईप्सितम् । यदि अपि तस्य क्रियामात्रम् ईप्सितम् यः तु असौ प्रेषयति तस्य उभयम् ईप्सितम् इति ।
KA I,333.1-11 Ro II,410-411 īpsitasya karmasañjñāyām nirvṛttasya kārakatve karmasañjñāprasaṅgaḥ kriyepsitatvāt . īpsitasya karmasañjñāyām nirvṛttasya kārakatve karmasañjñā na prāpnoti . guḍam bhakṣayati iti . kim kāraṇam . kriyepsitatvāt . kriyā tasya īpsitā . na vā ubhayepsitatvāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . ubhayepsitatvāt . ubhayam tasya īpsitam . ātaḥ ca ubhayam yasya hi guḍabhakṣaṇe buddhiḥ prasaktā bhavati na asau loṣṭam bhakṣayitvā kṛtī bhavati . yadi api tāvat atra etat śakyate vaktum ye tu ete rājakarmiṇaḥ manuṣyāḥ teṣām kaḥ cit kam cit āha kaṭam kuru iti . sa āha na aham kaṭam kariṣyāmi ghaṭaḥ mayā āhṛtaḥ iti . tasya kriyāmātram īpsitam . yadi api tasya kriyāmātram īpsitam yaḥ tu asau preṣayati tasya ubhayam īpsitam iti .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.