Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.49·1.4.49.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.49.2

P 1.4.49.2

क्अ इ,३३२।१४-२५ रो इइ,४०८-४०९ इह उच्यते ओदनम् पचति इति । यदि ओदनः पच्येत द्रव्यान्तरम भिनिर्वर्तेत । न एषः दोषः । तादर्थ्यात् ताच्छब्द्यम् भविष्यति । ओदनार्थाः तण्डुलाः ओदनः इति । अथ इह कथम् भवितव्यम् तण्डुलान् ओदनम् पचति इति आहोस्वित् तण्डुलानाम् ओदनम् पचति इति । उभ्यथा अपि भवितव्यम् । कथम् । इह हि तण्डुलान् ओदनम् पचति इति द्व्यर्थः पचिः । तण्डुलान् पचन् ओदनम् निर्वर्तयति इति । इह इदनीम् तण्डुलानाम् ओदनम् पचति इति द्व्यर्थः च एव पचिः विकारयोगे च षष्ठी । तण्डुलविकारम् ओदनम् निर्वर्तयति इति । इह कः चित् कम् चिदामन्त्रयते सिद्धम् भुज्यताम् इति । सः आमन्त्रयमाणः आह प्रभूतम् भुक्तम् अस्माभिः इति । आमन्त्रयमाणः आह दधि खलु भविष्यति पयः खलु भविष्यति । आमन्त्र्यमाणः आह दध्ना खलु भुञ्जीय पयसा खलु भुञ्जीय इति । अत्र कर्मसञ्ज्ञा प्राप्नोति । तत् हि तस्य ईप्सिततमम् भवति । तस्य अपि ओदनः एव एव ईप्सिततमः न तु गुणेषु अस्य अनुरोधः । तत् यथा भुञ्जीय अहम् ओदनम् यदि मृदुविशदः स्यात् इति एवम् इह अपि दधिगुणम् ओदनम् भुञ्जीय पयोगुणमोदनम् भुञ्जीय इति ।

KA I,332.14-25 Ro II,408-409 iha ucyate odanam pacati iti . yadi odanaḥ pacyeta dravyāntarama bhinirvarteta . na eṣaḥ doṣaḥ . tādarthyāt tācchabdyam bhaviṣyati . odanārthāḥ taṇḍulāḥ odanaḥ iti . atha iha katham bhavitavyam taṇḍulān odanam pacati iti āhosvit taṇḍulānām odanam pacati iti . ubhyathā api bhavitavyam . katham . iha hi taṇḍulān odanam pacati iti dvyarthaḥ paciḥ . taṇḍulān pacan odanam nirvartayati iti . iha idanīm taṇḍulānām odanam pacati iti dvyarthaḥ ca eva paciḥ vikārayoge ca ṣaṣṭhī . taṇḍulavikāram odanam nirvartayati iti . iha kaḥ cit kam cidāmantrayate siddham bhujyatām iti . saḥ āmantrayamāṇaḥ āha prabhūtam bhuktam asmābhiḥ iti . āmantrayamāṇaḥ āha dadhi khalu bhaviṣyati payaḥ khalu bhaviṣyati . āmantryamāṇaḥ āha dadhnā khalu bhuñjīya payasā khalu bhuñjīya iti . atra karmasañjñā prāpnoti . tat hi tasya īpsitatamam bhavati . tasya api odanaḥ eva eva īpsitatamaḥ na tu guṇeṣu asya anurodhaḥ . tat yathā bhuñjīya aham odanam yadi mṛduviśadaḥ syāt iti evam iha api dadhiguṇam odanam bhuñjīya payoguṇamodanam bhuñjīya iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.49.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.49.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.49.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text