Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.49·1.4.49.3

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.49.3

P 1.4.49.3

क्अ इ,३३३।१-११ रो इइ,४१०-४११ ईप्सितस्य कर्मसञ्ज्ञायाम् निर्वृत्तस्य कारकत्वे कर्मसञ्ज्ञाप्रसङ्गः क्रियेप्सितत्वात् । ईप्सितस्य कर्मसञ्ज्ञायाम् निर्वृत्तस्य कारकत्वे कर्मसञ्ज्ञा न प्राप्नोति । गुडम् भक्षयति इति । किम् कारणम् । क्रियेप्सितत्वात् । क्रिया तस्य ईप्सिता । न वा उभयेप्सितत्वात् । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । उभयेप्सितत्वात् । उभयम् तस्य ईप्सितम् । आतः च उभयम् यस्य हि गुडभक्षणे बुद्धिः प्रसक्ता भवति न असौ लोष्टम् भक्षयित्वा कृती भवति । यदि अपि तावत् अत्र एतत् शक्यते वक्तुम् ये तु एते राजकर्मिणः मनुष्याः तेषाम् कः चित् कम् चित् आह कटम् कुरु इति । स आह न अहम् कटम् करिष्यामि घटः मया आहृतः इति । तस्य क्रियामात्रम् ईप्सितम् । यदि अपि तस्य क्रियामात्रम् ईप्सितम् यः तु असौ प्रेषयति तस्य उभयम् ईप्सितम् इति ।

KA I,333.1-11 Ro II,410-411 īpsitasya karmasañjñāyām nirvṛttasya kārakatve karmasañjñāprasaṅgaḥ kriyepsitatvāt . īpsitasya karmasañjñāyām nirvṛttasya kārakatve karmasañjñā na prāpnoti . guḍam bhakṣayati iti . kim kāraṇam . kriyepsitatvāt . kriyā tasya īpsitā . na vā ubhayepsitatvāt . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . ubhayepsitatvāt . ubhayam tasya īpsitam . ātaḥ ca ubhayam yasya hi guḍabhakṣaṇe buddhiḥ prasaktā bhavati na asau loṣṭam bhakṣayitvā kṛtī bhavati . yadi api tāvat atra etat śakyate vaktum ye tu ete rājakarmiṇaḥ manuṣyāḥ teṣām kaḥ cit kam cit āha kaṭam kuru iti . sa āha na aham kaṭam kariṣyāmi ghaṭaḥ mayā āhṛtaḥ iti . tasya kriyāmātram īpsitam . yadi api tasya kriyāmātram īpsitam yaḥ tu asau preṣayati tasya ubhayam īpsitam iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.49.3

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.49.3, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.49.3), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text