Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·1·1.4·1.4.51·1.4.51.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.51.1

P 1.4.51.1

क्अ इ,३३३।२५-३३४।१५ रो इइ,४१३-४१८ केन अकथितम् । अपादानादिभिः विशेषकथाभिः । किम् उदाहरणम् । दुहियाचिरुधिप्रछिभिक्षिचिञाम् उपयोगनिमित्तम् अपूर्वविधौ ब्रुविशासिगुणेन च यत्सचते तत् अकीर्तितम् आचरितम् कविना । दुहि : गाम् दोग्धि पयः । न एतत् अस्ति । कथिता अत्र पूर्वा अपादन्सञ्ज्ञा । दुहि । याचि : इदम् तर्हि पौरवम् गाम् याचते इति । न एतत् अस्ति । कथिता अत्र पूर्वा अपादन्सञ्ज्ञा । न याचनात् एव अपायः भवति । याचितः असौ यदि ददाति ततः अपायेन युज्यते । याचि । रुधि : अन्ववरुणद्धि गाम् व्रजम् । न एतत् अस्ति । कथिता अत्र पूर्वा अधिकरणसञ्ज्ञा । रुधि । प्रच्छि : माणवकम् पन्थानम् पृच्छति । न एतत् अस्ति । कथिता अत्र पूर्वा अपादानसञ्ज्ञा । न प्रश्नात् एव अपायः भवति । पृष्तः असौ यदि आचाष्टे ततः अपायेन युज्यते । प्रच्छि। भिक्षि : पौरवम् गाम् भिक्षते । न एतत् अस्ति । कथिता अत्र पूर्वा अपादानसञ्ज्ञा । न भिक्षणात् एव अपायः भवति । भिक्षितः असौ यदि ददाति ततः अपायेन युज्यते । भिक्षि । चिञ् : वृक्षम् अवचिनोति फलानि । न एतत् अस्ति । कथिता अत्र पूर्वा अपादानसञ्ज्ञा । ब्रुविशासिगुणेन च यत् सचते तत् अकीर्तितम् आचरितम् कविना । ब्रुविशासिगुणेन च यत् सचते सम्बध्यते तत् च दाहरणम् । किम् पुनः तत् । पुत्रम् ब्रूते धर्मम् । पुत्रम् अनुशास्ति धर्मम् इति । न एतत् अस्ति । कथिता अत्र पूर्वा सम्प्रदानसञ्ज्ञा । तस्मात् त्रीणि एव उदाहरणानि । पौरवम् गाम् याचते । माणवकम् पन्थानम् पृच्छति । पौरवम् गाम् भिक्षते इति ।

KA I,333.25-334.15 Ro II,413-418 kena akathitam . apādānādibhiḥ viśeṣakathābhiḥ . kim udāharaṇam . duhiyācirudhiprachibhikṣiciñām upayoganimittam apūrvavidhau bruviśāsiguṇena ca yatsacate tat akīrtitam ācaritam kavinā . duhi : gām dogdhi payaḥ . na etat asti . kathitā atra pūrvā apādansañjñā . duhi . yāci : idam tarhi pauravam gām yācate iti . na etat asti . kathitā atra pūrvā apādansañjñā . na yācanāt eva apāyaḥ bhavati . yācitaḥ asau yadi dadāti tataḥ apāyena yujyate . yāci . rudhi : anvavaruṇaddhi gām vrajam . na etat asti . kathitā atra pūrvā adhikaraṇasañjñā . rudhi . pracchi : māṇavakam panthānam pṛcchati . na etat asti . kathitā atra pūrvā apādānasañjñā . na praśnāt eva apāyaḥ bhavati . pṛṣtaḥ asau yadi ācāṣṭe tataḥ apāyena yujyate . pracchi. bhikṣi : pauravam gām bhikṣate . na etat asti . kathitā atra pūrvā apādānasañjñā . na bhikṣaṇāt eva apāyaḥ bhavati . bhikṣitaḥ asau yadi dadāti tataḥ apāyena yujyate . bhikṣi . ciñ : vṛkṣam avacinoti phalāni . na etat asti . kathitā atra pūrvā apādānasañjñā . bruviśāsiguṇena ca yat sacate tat akīrtitam ācaritam kavinā . bruviśāsiguṇena ca yat sacate sambadhyate tat ca dāharaṇam . kim punaḥ tat . putram brūte dharmam . putram anuśāsti dharmam iti . na etat asti . kathitā atra pūrvā sampradānasañjñā . tasmāt trīṇi eva udāharaṇāni . pauravam gām yācate . māṇavakam panthānam pṛcchati . pauravam gām bhikṣate iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/1.4.51.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 1.4.51.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/1.4.51.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text