क्अ इ,३७७।२३-३७८।१५ रो इइ,५६५-५६९ सहवचनम् किमर्थम् । सहवचनम् पृथक् असमासार्थम् । सहग्रहणम् क्रियते सहभूतयोः समासञ्ज्ञा यथा स्यात् एकैकस्य मा भूत् इति । किम् च स्यात् । यदि एकैकस्य समासञ्ज्ञा स्यात् इह ऋक्पादः इति समासान्तः प्रसज्येत । इह च राजाश्वः इति द्वौ स्वरौ स्याताम् । कथम् च कृत्वा एकैकस्य सञ्ज्ञा प्राप्नोति । प्रत्येकम् वाक्यपरिसमाप्तिः दृष्टा । तत् यथा वृद्धिगुणसञ्ज्ञे प्रत्येकम् भवतः । ननु च अयम् अपि अस्ति दृष्टान्तः समुदाये वाक्यपरिसमाप्तिः इति । तत् यथा गर्गाः शतम् दण्ड्यन्ताम् इति । अर्थिनः च राजानः हिरण्येन भवन्ति न च प्रत्येकम् दण्डयन्ति । सति एतस्मिन् दृष्टान्ते यदि तत्र प्रत्येकम् इति उच्यते इह अपि सहग्रहणम् कर्तव्यम् । अथ तत्र अन्तरेण प्रत्येकम् इति वचनम् प्रत्येकम् गुणवृद्धिसञ्ज्ञे भवतः इह अपि न अर्थः सहग्रहणेन । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् सहग्रहणम् करोति तस्य एतत् प्रयोजनम् योगाङ्गम् यथा विज्ञायेत । सति च योगाङ्गे योगविभागः करिष्यते । सह सुप् समस्यते । केन सह । समर्थेन। अनुव्याचलत् अनुप्राविशत् । ततः सुपा । सुपा च सह सुप् समस्यते । अधिकारः च लक्षणम् च । यस्य समासस्य अन्यत् लक्षणम् न अस्ति इदम् तस्य लक्षणम् भविष्यति । पुनरुत्स्यूतम् वासः देयम् पुनर्निष्कृतः रथः इति । इवेन विभक्त्यलोपः पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् च । इवेन सह समासः विभक्त्यलोपः पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् च वक्तव्यम् । वाससीइव कन्ये इव ।
KA I,377.23-378.15 Ro II,565-569 sahavacanam kimartham . sahavacanam pṛthak asamāsārtham . sahagrahaṇam kriyate sahabhūtayoḥ samāsañjñā yathā syāt ekaikasya mā bhūt iti . kim ca syāt . yadi ekaikasya samāsañjñā syāt iha ṛkpādaḥ iti samāsāntaḥ prasajyeta . iha ca rājāśvaḥ iti dvau svarau syātām . katham ca kṛtvā ekaikasya sañjñā prāpnoti . pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā . tat yathā vṛddhiguṇasañjñe pratyekam bhavataḥ . nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ samudāye vākyaparisamāptiḥ iti . tat yathā gargāḥ śatam daṇḍyantām iti . arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti . sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra pratyekam iti ucyate iha api sahagrahaṇam kartavyam . atha tatra antareṇa pratyekam iti vacanam pratyekam guṇavṛddhisañjñe bhavataḥ iha api na arthaḥ sahagrahaṇena . evam tarhi siddhe sati yat sahagrahaṇam karoti tasya etat prayojanam yogāṅgam yathā vijñāyeta . sati ca yogāṅge yogavibhāgaḥ kariṣyate . saha sup samasyate . kena saha . samarthena. anuvyācalat anuprāviśat . tataḥ supā . supā ca saha sup samasyate . adhikāraḥ ca lakṣaṇam ca . yasya samāsasya anyat lakṣaṇam na asti idam tasya lakṣaṇam bhaviṣyati . punarutsyūtam vāsaḥ deyam punarniṣkṛtaḥ rathaḥ iti . ivena vibhaktyalopaḥ pūrvapadaprakṛtisvaratvam ca . ivena saha samāsaḥ vibhaktyalopaḥ pūrvapadaprakṛtisvaratvam ca vaktavyam . vāsasīiva kanye iva .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.