Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·2·2.1·2.1.58

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.1.58

P 2.1.58

क्अ इ,४००।२-११ रो इइ,६३३-६३४ अथ किमर्थम् उत्तरत्र एवमादि अनुक्रमणम् क्रियते न विशेषणम् विशेष्येण बहुलम् इति एव सिद्धम् । बहुलवचनस्य अकृत्स्नत्वात् उत्तरत्रानुक्रमणसामर्थ्यम् । अकृत्स्नम् बहुलवचनम् इति उत्तरत्र अनुक्रमणम् क्रियते । यदि अकृत्स्नम् यत् अनेन कृतम् अकृतम् तत् । एवम् तर्हि न ब्रूमः अकृत्स्नम् इति । कृत्स्नम् च कारकम् च साधकम् च निर्वर्तकम् च । यत् च अनेन कृतम् सुक्तृतम् तत् । किमर्थम् तर्हि एवमादि अनुक्रमणम् क्रियते । उदाहरणभूयस्त्वात् । ते खलु अपि विधयः सुपरिगृहीताः भवन्ति येषु लक्षणम् प्रपञ्चः च । केवलम् लक्षणम् केवलः प्रपञ्चः वा न तथा कारकम् भवति । अवश्यम् खलु अस्माभिः इदम् वक्तव्यम् बहुलम् अन्यतरस्याम् उभयथा वा एकेषाम् इति । सर्ववेदपाऋइषदम् हि इदम् शास्त्रम् । तत्र न एकः पन्थाः शक्यः आस्थातुम् ।

KA I,400.2-11 Ro II,633-634 atha kimartham uttaratra evamādi anukramaṇam kriyate na viśeṣaṇam viśeṣyeṇa bahulam iti eva siddham . bahulavacanasya akṛtsnatvāt uttaratrānukramaṇasāmarthyam . akṛtsnam bahulavacanam iti uttaratra anukramaṇam kriyate . yadi akṛtsnam yat anena kṛtam akṛtam tat . evam tarhi na brūmaḥ akṛtsnam iti . kṛtsnam ca kārakam ca sādhakam ca nirvartakam ca . yat ca anena kṛtam suktṛtam tat . kimartham tarhi evamādi anukramaṇam kriyate . udāharaṇabhūyastvāt . te khalu api vidhayaḥ suparigṛhītāḥ bhavanti yeṣu lakṣaṇam prapañcaḥ ca . kevalam lakṣaṇam kevalaḥ prapañcaḥ vā na tathā kārakam bhavati . avaśyam khalu asmābhiḥ idam vaktavyam bahulam anyatarasyām ubhayathā vā ekeṣām iti . sarvavedapāṛiṣadam hi idam śāstram . tatra na ekaḥ panthāḥ śakyaḥ āsthātum .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/2.1.58

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.1.58, in HREEM (hreem.cc/library/P/2.1.58), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text