क्अ इ,४३४।१५-४३५।३ रो इइ,७४२-७४३ एकादश द्वादश इति कः अयम् समासः । एकादीनाम् दशादिभिः द्वन्द्वः । एकादीनाम् दशादिभिः द्वन्द्वः समासः । एकादीनाम् दशादिभिः द्वन्द्वः इति चेत् विंशत्यादिषु वचनप्रसङ्गः । एकादीनाम् दशादिभिः द्वन्द्वः इति चेत् विंशत्यादिषु वचनम् प्राप्नोति । एकविंशतिः द्वाविंशतिः । सिद्धम् तु अधिकान्ता सङ्ख्य सङ्ख्यया समानाधिकरणाधिकारे अधिकलोपः च । सिद्धम् एतत् । कथम् । समानाधिकरणाधिकारे वक्तव्यम् अधिकान्ता सङ्ख्य सङ्ख्यया सह समस्यते अधिकशब्दस्य च लोपः भवति इति । एकाधिका विंशतिः एकविंशतिः द्व्यधिका विंशतिः द्वाविंशतिः । यदि समानाधिकरणः स्वरः न सिध्यति । यत् हि तत् सङ्ख्या पूर्वपदम् प्रकृतिस्वरम् भवति इति द्वन्द्वे इति तत् । किम् पुनः कारणम् द्वन्द्वे इति एवम् तत् । इह मा भूत् शतसहस्रम् इति । अस्तु तर्हि द्वन्द्वः । ननु च उक्तम् एकादीनाम् दशादिभिः द्वन्द्वः इति चेत् विंशत्यादिषु वचनप्रसङ्गः इति। न एषः दोषः । सर्वः द्वन्द्वः विभाषा एकवत् भवति । यदा तर्हि एकवचनम् तदा नपुंसकलिङ्गम् प्राप्नोति । लिङ्गम् अशिष्यम् लोकाश्रयत्वात् लिङ्गस्य ।
KA I,434.15-435.3 Ro II,742-743 ekādaśa dvādaśa iti kaḥ ayam samāsaḥ . ekādīnām daśādibhiḥ dvandvaḥ . ekādīnām daśādibhiḥ dvandvaḥ samāsaḥ . ekādīnām daśādibhiḥ dvandvaḥ iti cet viṃśatyādiṣu vacanaprasaṅgaḥ . ekādīnām daśādibhiḥ dvandvaḥ iti cet viṃśatyādiṣu vacanam prāpnoti . ekaviṃśatiḥ dvāviṃśatiḥ . siddham tu adhikāntā saṅkhya saṅkhyayā samānādhikaraṇādhikāre adhikalopaḥ ca . siddham etat . katham . samānādhikaraṇādhikāre vaktavyam adhikāntā saṅkhya saṅkhyayā saha samasyate adhikaśabdasya ca lopaḥ bhavati iti . ekādhikā viṃśatiḥ ekaviṃśatiḥ dvyadhikā viṃśatiḥ dvāviṃśatiḥ . yadi samānādhikaraṇaḥ svaraḥ na sidhyati . yat hi tat saṅkhyā pūrvapadam prakṛtisvaram bhavati iti dvandve iti tat . kim punaḥ kāraṇam dvandve iti evam tat . iha mā bhūt śatasahasram iti . astu tarhi dvandvaḥ . nanu ca uktam ekādīnām daśādibhiḥ dvandvaḥ iti cet viṃśatyādiṣu vacanaprasaṅgaḥ iti. na eṣaḥ doṣaḥ . sarvaḥ dvandvaḥ vibhāṣā ekavat bhavati . yadā tarhi ekavacanam tadā napuṃsakaliṅgam prāpnoti . liṅgam aśiṣyam lokāśrayatvāt liṅgasya .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.