क्अ इ,४०९।१३-४१०।६ रो इइ,६६२-६६६ कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः । कालस्य येन समासः सः अपरिमाणी । तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः । अगमकः निर्देशः अनिर्देशः । न हि जातस्य मासः परिमाणम् । कस्य तर्हि । त्रिंशद्रात्रस्य । तत् यथा । द्रोणः बदराणाम् देवदत्तस्य इति । न देवदत्तस्य द्रोणः परिमाणम् । कस्य तर्हि । बदराणाम् । सिद्धम् तु कालपरिमाणम् यस्य स कालः तेन । सिद्धम् एतत् । कथम् । कालपरिमाणम् यस्य स कालः तेन समस्यते इति वक्तव्यम् । सिध्यति । सूत्रम् तर्हि भिद्यते । यथान्यासम् एव अस्तु । ननु च उक्तम् कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः इति । कम् पुनः कालम् मत्वा भवान् आह कालस्य येन समासः तस्य अपरिमाणित्वात् अनिर्देशः इति । येन मूर्तीनाम् उपचयाः च अपचयाः च लक्ष्यन्ते तम् कालम् आहुः । तस्य एव कया चित् क्रियया युक्तस्य अहः इति च भवति रात्रिः इति च । कया क्रियया । आदित्यगत्या । तया एव असकृत् आवृत्तया मासः इति भवति संवत्सरः इति च । यदि एवम् जातस्य मासः परिमाणम् । एकवचनद्विगोः च उपसङ्ख्यानम् । एकवचनान्तानाम् इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् । मासौ जातस्य मासाः जातस्य इति । द्विगोः च इति वक्तव्यम् इह अपि यथा स्यात् : द्विमासजातः , त्रिमासजातः । उक्तम् वा । किम् उक्तम् । एकवचने तावत् उक्तम् अनभिधानात् इति । द्विगोः किम् उक्तम् । उत्तरपदेन परिमाणिन द्विगोः समासवचनम् इति ।
KA I,409.13-410.6 Ro II,662-666 kālasya yena samāsaḥ tasya aparimāṇitvāt anirdeśaḥ . kālasya yena samāsaḥ saḥ aparimāṇī . tasya aparimāṇitvāt anirdeśaḥ . agamakaḥ nirdeśaḥ anirdeśaḥ . na hi jātasya māsaḥ parimāṇam . kasya tarhi . triṃśadrātrasya . tat yathā . droṇaḥ badarāṇām devadattasya iti . na devadattasya droṇaḥ parimāṇam . kasya tarhi . badarāṇām . siddham tu kālaparimāṇam yasya sa kālaḥ tena . siddham etat . katham . kālaparimāṇam yasya sa kālaḥ tena samasyate iti vaktavyam . sidhyati . sūtram tarhi bhidyate . yathānyāsam eva astu . nanu ca uktam kālasya yena samāsaḥ tasya aparimāṇitvāt anirdeśaḥ iti . kam punaḥ kālam matvā bhavān āha kālasya yena samāsaḥ tasya aparimāṇitvāt anirdeśaḥ iti . yena mūrtīnām upacayāḥ ca apacayāḥ ca lakṣyante tam kālam āhuḥ . tasya eva kayā cit kriyayā yuktasya ahaḥ iti ca bhavati rātriḥ iti ca . kayā kriyayā . ādityagatyā . tayā eva asakṛt āvṛttayā māsaḥ iti bhavati saṃvatsaraḥ iti ca . yadi evam jātasya māsaḥ parimāṇam . ekavacanadvigoḥ ca upasaṅkhyānam . ekavacanāntānām iti vaktavyam . iha mā bhūt . māsau jātasya māsāḥ jātasya iti . dvigoḥ ca iti vaktavyam iha api yathā syāt : dvimāsajātaḥ , trimāsajātaḥ . uktam vā . kim uktam . ekavacane tāvat uktam anabhidhānāt iti . dvigoḥ kim uktam . uttarapadena parimāṇina dvigoḥ samāsavacanam iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.