क्अ इ,४४५।१३-४४६।४ रो इइ,७७४-७७७ अत्यन्तसंयोगे कर्मवत् लाद्यर्थम् । अत्यन्तसंयोगे कालाध्वानौ कर्मवत् भवतः इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । लाद्यर्थम् । लादिभिः अभिधानम् यथा स्यात् । आस्यते मासः । शय्यते क्रोशः । अथ वत्करणम् किमर्थम् । स्वाश्रयम् अपि यथा स्यात् । आस्यते मासम् । शय्यते क्रोशम् । अकर्मकाणाम् भावे लः भवति इति भावे लः यथा स्यात् । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । प्राकृतमेव एतत् कर्म यथा कटम् करोति शकटम् करोति इति । एवम् मन्यते । यत्र कः चित्क्रियाकृतः विशेषः उपजायते तत् न्याय्यम् कर्म इति । न च इह कः चित् क्रियाकृतः विशेषः उपजायते । न एवम् शक्यम् । इह अपि न स्यात् । आदित्यम् पश्यति । हिमवन्तम् शृणोति । ग्रामम् गच्छति । तस्मात् प्राकृतमेव एतत् कर्म यथा कटम् करोति शकटम् करोति इति । यदि तर्हि प्राकृतम् एव एतत् कर्म अकर्मकाणाम् भावे लः भवति इति भावे लः न प्राप्नोति। आस्यते मासम् देवदत्तेन इति । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । अकर्मकाणाम् इति उच्यते न च के चित् कालभावाध्वभिः अकर्मकाः । ते एवम् विज्ञास्यामः । क्व चित् ये अकर्मकाः इति । अथ वा येन कर्मणा सकर्मकाः च अकर्मकाः च भवन्ति तेन अकर्मकाणाम् । न च एतेन कर्मणा कः चिद् अपि अकर्मकः । अथ वा यत् कर्म भवति न च भवति तेन कर्मकाणाम् । न च एतत् कर्म क्व चित् अपि न भवति । न तर्हि इदानीम् इदम् सूत्रम् वक्तव्यम् । वक्तव्यम् च । किम् प्रयोजनम् । यत्र अक्रियया अत्यन्तसंयोगः तदर्थम् । क्रोशम् कुटिला नदी । क्रोशम् रमणीया वनराजिः ।
KA I,445.13-446.4 Ro II,774-777 atyantasaṃyoge karmavat lādyartham . atyantasaṃyoge kālādhvānau karmavat bhavataḥ iti vaktavyam . kim prayojanam . lādyartham . lādibhiḥ abhidhānam yathā syāt . āsyate māsaḥ . śayyate krośaḥ . atha vatkaraṇam kimartham . svāśrayam api yathā syāt . āsyate māsam . śayyate krośam . akarmakāṇām bhāve laḥ bhavati iti bhāve laḥ yathā syāt . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . prākṛtameva etat karma yathā kaṭam karoti śakaṭam karoti iti . evam manyate . yatra kaḥ citkriyākṛtaḥ viśeṣaḥ upajāyate tat nyāyyam karma iti . na ca iha kaḥ cit kriyākṛtaḥ viśeṣaḥ upajāyate . na evam śakyam . iha api na syāt . ādityam paśyati . himavantam śṛṇoti . grāmam gacchati . tasmāt prākṛtameva etat karma yathā kaṭam karoti śakaṭam karoti iti . yadi tarhi prākṛtam eva etat karma akarmakāṇām bhāve laḥ bhavati iti bhāve laḥ na prāpnoti. āsyate māsam devadattena iti . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . akarmakāṇām iti ucyate na ca ke cit kālabhāvādhvabhiḥ akarmakāḥ . te evam vijñāsyāmaḥ . kva cit ye akarmakāḥ iti . atha vā yena karmaṇā sakarmakāḥ ca akarmakāḥ ca bhavanti tena akarmakāṇām . na ca etena karmaṇā kaḥ cid api akarmakaḥ . atha vā yat karma bhavati na ca bhavati tena karmakāṇām . na ca etat karma kva cit api na bhavati . na tarhi idānīm idam sūtram vaktavyam . vaktavyam ca . kim prayojanam . yatra akriyayā atyantasaṃyogaḥ tadartham . krośam kuṭilā nadī . krośam ramaṇīyā vanarājiḥ .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.