Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·2·2.3·2.3.4

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.3.4

P 2.3.4

क्अ इ,४४४।२४-४४५।१० रो इइ,७७२-७७४ इह कस्मात् न भवति । किम् ते बाभ्रवशालङ्कायनानाम् अन्तरेण गतेन इति । लक्षणप्रतिपदोक्तयोः प्रतिपदोक्तस्य एव इति । अथ वा यदि अपि तावत् अयम् अन्तरेणशब्दः दृष्टापचारः निपातः च अनिपातः च अयं तु खलु अन्तराशब्दः अदृष्टापचारः निपातः एव । तस्य अस्य कः अन्यः द्वितीयः सहायः भवितुम् अर्हति अन्यत् अतः निपातात् । तत् यथा । अस्य गोः द्वितीयेन अर्थः इति गौः एव आनीयते न अश्वः न गदर्भः । अन्तरान्तरेणयुक्तानाम् अप्रधानवचनम् । अन्तरान्तरेणयुक्तानामप्रधानग्रहणम् वक्तव्यम् । अप्रधाने द्वीइया भवति इति वक्तव्यम् । अन्तरा त्वाम् च माम् च कमण्डलुः इति । कमण्डलोः द्वितीया मा भूत् इति । कः पुनः एताभ्याम् कमण्डलोः योगः । यत् तत् त्वाम् च माम् च अन्तरा तत् कमण्डलोः स्थानम् । तत्त् अर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । कमण्डलोः द्वितीया कस्मात् न भवति । उपपदविभक्तेः कारकविभक्तिः बलीयसी इति प्रथमा भविष्यति ।

KA I,444.24-445.10 Ro II,772-774 iha kasmāt na bhavati . kim te bābhravaśālaṅkāyanānām antareṇa gatena iti . lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti . atha vā yadi api tāvat ayam antareṇaśabdaḥ dṛṣṭāpacāraḥ nipātaḥ ca anipātaḥ ca ayaṃ tu khalu antarāśabdaḥ adṛṣṭāpacāraḥ nipātaḥ eva . tasya asya kaḥ anyaḥ dvitīyaḥ sahāyaḥ bhavitum arhati anyat ataḥ nipātāt . tat yathā . asya goḥ dvitīyena arthaḥ iti gauḥ eva ānīyate na aśvaḥ na gadarbhaḥ . antarāntareṇayuktānām apradhānavacanam . antarāntareṇayuktānāmapradhānagrahaṇam vaktavyam . apradhāne dvīiyā bhavati iti vaktavyam . antarā tvām ca mām ca kamaṇḍaluḥ iti . kamaṇḍaloḥ dvitīyā mā bhūt iti . kaḥ punaḥ etābhyām kamaṇḍaloḥ yogaḥ . yat tat tvām ca mām ca antarā tat kamaṇḍaloḥ sthānam . tatt arhi vaktavyam . na vaktavyam . kamaṇḍaloḥ dvitīyā kasmāt na bhavati . upapadavibhakteḥ kārakavibhaktiḥ balīyasī iti prathamā bhaviṣyati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/2.3.4

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 2.3.4, in HREEM (hreem.cc/library/P/2.3.4), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text