क्अ इ,४६८।१४-२३ रो इइ,८३७-८३८ क्तस्य च वर्तमाने नापुंसके भावे उपसङ्ख्यानम् । क्तस्य च वर्तमाने नापुंसके भावे उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् : छात्त्रस्य हसितम् , नटस्य भुक्तम् , मयूरस्य नृत्तम् , कोकिलस्य व्याहृतम् इति । शेषविज्ञानात् सिद्धम् । शेषलक्षणा अत्र षष्ठी भविष्यति । शेषः इति उच्यते । कः च शेषः । कर्मादीनाम् अविवक्षा शेषः । कथम् पुनः सतः नाम अविवक्षा स्यात् यदा छात्रः हसति , नटः भुङ्क्ते , मयूरः नृत्यति , कोकिलः व्याहरति । सतः अपि अविवक्षा भवति । तत् यथा : अलोमिका एडका , अनुदरा कन्या इति । असतः च विवक्षा भवति । समुद्रः कुण्डिका । विन्ध्यः वर्धितकम् इति । यदि एवम् उत्तरत्र चातुःशब्द्यम् प्राप्नोति । इदम् अहेः सृप्तम् , इह अहिना सृप्तम् , इह अहिः सृप्तः , इह अहेः सृप्तम् , ग्रामस्य पार्श्वे ग्रामस्य मध्ये इति । इष्यते एव चातुःशब्द्यम् ।
KA I,468.14-23 Ro II,837-838 ktasya ca vartamāne nāpuṃsake bhāve upasaṅkhyānam . ktasya ca vartamāne nāpuṃsake bhāve upasaṅkhyānam kartavyam : chāttrasya hasitam , naṭasya bhuktam , mayūrasya nṛttam , kokilasya vyāhṛtam iti . śeṣavijñānāt siddham . śeṣalakṣaṇā atra ṣaṣṭhī bhaviṣyati . śeṣaḥ iti ucyate . kaḥ ca śeṣaḥ . karmādīnām avivakṣā śeṣaḥ . katham punaḥ sataḥ nāma avivakṣā syāt yadā chātraḥ hasati , naṭaḥ bhuṅkte , mayūraḥ nṛtyati , kokilaḥ vyāharati . sataḥ api avivakṣā bhavati . tat yathā : alomikā eḍakā , anudarā kanyā iti . asataḥ ca vivakṣā bhavati . samudraḥ kuṇḍikā . vindhyaḥ vardhitakam iti . yadi evam uttaratra cātuḥśabdyam prāpnoti . idam aheḥ sṛptam , iha ahinā sṛptam , iha ahiḥ sṛptaḥ , iha aheḥ sṛptam , grāmasya pārśve grāmasya madhye iti . iṣyate eva cātuḥśabdyam .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.