क्अ इ,४९६।२४-४९८।१२ रो इइ,९००-९०२ किम् पुनः लुक् आदेशानाम् अपवादः आहोस्वित् कृतेषु आदेशेषु भवति । लुक् आदेशापवादः । लुक् आदेशानाम् अपवादः । तिङ्कृताभावः तु । तिङ्कृतस्य तु अभावः । कस्य । पदत्वस्य । सुबन्तपदत्वात् सिद्धम् । सुबन्तम् पदम् इति पदसञ्ज्ञा भविष्यति । कथम् स्वाद्युत्पत्तिः । लकारस्य कृत्त्वात् प्रातिपदिकत्वम् तदाश्रयम् प्रत्ययविधानम् । लकारः कृत् । कृत् प्रातिपदिकम् इति प्रातिपदिकसञ्ज्ञा । तदाश्रयम् प्रत्ययविधानम् । प्रातिपदिकाश्रयत्वात् स्वाद्युत्पत्तिः भविष्यति । सुपः श्रवणम् प्राप्नोति । अव्ययात् इति लुक् भविष्यति । कथम् अव्ययत्वम् । अव्ययत्वम् मकारान्तत्वात् । कृदन्तम् मान्तम् अव्ययसञ्ज्ञम् भवति इति अव्ययसञ्ज्ञा भविष्यति । स्वरः कथम् । यत् प्रकारयाम् चकार । स्वरः कृदन्तप्रकृतिस्वरत्वात् । कृदन्तम् उत्तरपदम् प्रकृतिस्वरम् भवति इति एषः स्वरः भविष्यति । तथा च निघातानिघातसिद्धिः । तथा च निघातानिघातसिद्धिः भवति । चक्षुष्कामम् याजयाम् चकार । तिङ् अतिङः इति तस्य च अनिघातः । तस्मात् च निघातः सिद्धः भवति । नञा तु समासप्रसङ्गः । नञा तु समासः प्राप्नोति । न कारयम् न हारयाम् । नञ् सुबन्तेन सह समस्यते इति समासः प्राप्नोति । उक्तम् वा । किम् उक्तम् । असामर्थ्यात् इति । न अत्र नञः आमन्तेन सामर्थ्यम् । केन तर्हि । तिङन्तेन । न चकार कारयाम् । न चकार हारयाम् इति ।
KA I,496.24-498.12 Ro II,900-902 kim punaḥ luk ādeśānām apavādaḥ āhosvit kṛteṣu ādeśeṣu bhavati . luk ādeśāpavādaḥ . luk ādeśānām apavādaḥ . tiṅkṛtābhāvaḥ tu . tiṅkṛtasya tu abhāvaḥ . kasya . padatvasya . subantapadatvāt siddham . subantam padam iti padasañjñā bhaviṣyati . katham svādyutpattiḥ . lakārasya kṛttvāt prātipadikatvam tadāśrayam pratyayavidhānam . lakāraḥ kṛt . kṛt prātipadikam iti prātipadikasañjñā . tadāśrayam pratyayavidhānam . prātipadikāśrayatvāt svādyutpattiḥ bhaviṣyati . supaḥ śravaṇam prāpnoti . avyayāt iti luk bhaviṣyati . katham avyayatvam . avyayatvam makārāntatvāt . kṛdantam māntam avyayasañjñam bhavati iti avyayasañjñā bhaviṣyati . svaraḥ katham . yat prakārayām cakāra . svaraḥ kṛdantaprakṛtisvaratvāt . kṛdantam uttarapadam prakṛtisvaram bhavati iti eṣaḥ svaraḥ bhaviṣyati . tathā ca nighātānighātasiddhiḥ . tathā ca nighātānighātasiddhiḥ bhavati . cakṣuṣkāmam yājayām cakāra . tiṅ atiṅaḥ iti tasya ca anighātaḥ . tasmāt ca nighātaḥ siddhaḥ bhavati . nañā tu samāsaprasaṅgaḥ . nañā tu samāsaḥ prāpnoti . na kārayam na hārayām . nañ subantena saha samasyate iti samāsaḥ prāpnoti . uktam vā . kim uktam . asāmarthyāt iti . na atra nañaḥ āmantena sāmarthyam . kena tarhi . tiṅantena . na cakāra kārayām . na cakāra hārayām iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.