क्अ इइ,४१।२१-४२।१२ रो इइइ,१०७-१०९ अन्तग्रहणम् किमर्थम् न सनादयः धातवः इति एव उच्येत । केन इदानीम् तदन्तानाम् भविष्यति । तदन्तविधिना । अतः उत्तरम् पठति । सनादिषु अन्तग्रहणे उक्तम् । किम् उक्तम् । पदसञ्ज्ञायाम् अन्तग्रहणम् अन्यत्र सञ्ज्ञाविधौ प्रत्ययग्रहणे तदन्तविधिप्रतिषेधार्थम् इति । इदम् च अपि प्रत्ययग्रहणम् । अयम् च अपि सञ्ज्ञाविधिः । किमर्थम् पुनः इदम् उच्यते न भूवादयः धातवः इति एव सिद्धम् । न सिध्यति । पाठेन धातुसञ्ज्ञा क्रियते न च इमे तत्र पठ्यन्ते । कथम् तर्हि अन्येषाम् अपठ्यमानानाम् धातुसञ्ज्ञा भवति : अस्तेः भूः । ब्रुवः वचिः । चक्षिङः ख्याञ् इति । यदि अपि एते तत्र न पठ्यन्ते प्रकृतयः तु एषाम् तत्र पठ्यन्ते । तत्र स्थानिवद्भावात् सिद्धम् । इमे अपि तर्हि यदि अपि तत्र न पठ्यन्ते येषाम् तु अर्थाः आदिश्यन्ते ते तत्र पठ्यन्ते । तत्र स्थानिवद्भावात् सिद्धम् । न सिध्यति । आदेशः स्थानिवत् भवति इति उच्यते । न च इमे आदेशाः । इमे अपि आदेशाः । कथम् । आदिश्यते यः सः आदेशः । इमे च अपि आदिश्यन्ते । एवम् अपि षष्ठीनिर्दिष्टस्य आदेशाः स्थानिवत् भवन्ति इति उच्यते । न चे इमे षष्ठीनिर्दिष्टस्य आदेशाः । षष्ठीग्रहणम् निवर्तिष्यते । यदि निवर्तते अपवादे उत्सर्गकृतम् प्राप्नोति । कर्मणि अण् आतः अनुपसर्गे कः इति के अपि अण्कृतम् प्राप्नोति । न एषः दोषः । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न अपवादे उत्सर्गकृतम् भवति इति यत् अयम् श्यनादीन् कान् चित् शितः करोति । श्नम् श्ना श्नुः इति।
KA II,41.21-42.12 Ro III,107-109 antagrahaṇam kimartham na sanādayaḥ dhātavaḥ iti eva ucyeta . kena idānīm tadantānām bhaviṣyati . tadantavidhinā . ataḥ uttaram paṭhati . sanādiṣu antagrahaṇe uktam . kim uktam . padasañjñāyām antagrahaṇam anyatra sañjñāvidhau pratyayagrahaṇe tadantavidhipratiṣedhārtham iti . idam ca api pratyayagrahaṇam . ayam ca api sañjñāvidhiḥ . kimartham punaḥ idam ucyate na bhūvādayaḥ dhātavaḥ iti eva siddham . na sidhyati . pāṭhena dhātusañjñā kriyate na ca ime tatra paṭhyante . katham tarhi anyeṣām apaṭhyamānānām dhātusañjñā bhavati : asteḥ bhūḥ . bruvaḥ vaciḥ . cakṣiṅaḥ khyāñ iti . yadi api ete tatra na paṭhyante prakṛtayaḥ tu eṣām tatra paṭhyante . tatra sthānivadbhāvāt siddham . ime api tarhi yadi api tatra na paṭhyante yeṣām tu arthāḥ ādiśyante te tatra paṭhyante . tatra sthānivadbhāvāt siddham . na sidhyati . ādeśaḥ sthānivat bhavati iti ucyate . na ca ime ādeśāḥ . ime api ādeśāḥ . katham . ādiśyate yaḥ saḥ ādeśaḥ . ime ca api ādiśyante . evam api ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya ādeśāḥ sthānivat bhavanti iti ucyate . na ce ime ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya ādeśāḥ . ṣaṣṭhīgrahaṇam nivartiṣyate . yadi nivartate apavāde utsargakṛtam prāpnoti . karmaṇi aṇ ātaḥ anupasarge kaḥ iti ke api aṇkṛtam prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na apavāde utsargakṛtam bhavati iti yat ayam śyanādīn kān cit śitaḥ karoti . śnam śnā śnuḥ iti.
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.