क्अ इइ,७०।१७-७१।२३ रो इइइ,१७७-१७९ कुषिरजोः श्यन्विधाने सार्वधातुकवचनम् ।कुषिरजोः श्यन्विधाने सार्वधातुकग्रहणम् कर्तव्यम् । अवचने हि लिङ्लिटोः प्रतिषेधः । अक्रियमाणे हि सार्वधातुकग्रहणे लिङ्लिटोः प्रतिषेधः वक्तव्यः स्यात् । चुकुषे पादः स्वयम् एव । ररञ्जे वस्त्रम् स्वयम् एव । कोषिषीष्ट पादः स्वयम् एव । रङ्क्षीष्ट वस्त्रम् स्वयम् एव । क्रियमाणे अपि सार्वधातुकग्रहणे इह प्राप्नोति । कति इह कुष्णाणाः पादाः । श्यना च स्यादीनाम् बाधनम् प्राप्नोति । कोषिष्यते पादः स्वयम् एव । रङ्क्ष्यते वस्त्रम् स्वयम् एव । अकोषि पादः स्वयम् एव । अरञ्जि वस्त्रम् स्वयम् एव । यत् तावत् उच्यते सार्वधातुकग्रहणम् कर्तव्यम् इति । प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । सार्वधातुके यक् इति । यदि तत् अनुवर्तते पूर्वस्मिन् योगे किम् समुच्चयः । ले च सार्वधातुके च इति । आहोस्वित् लग्रहणम् सार्वधातुकविशेषणम् । किम् च अतः । यदि समुच्चयः कति इह भिन्दानाः कुशूलाः इति अत्र अपि प्राप्नोति । अथ लग्रहणम् सार्वधातुकविशेषणम् लिङ्लिटोः न सिध्यति । बिभिदे कुशूलः स्वयम् एव । भित्सीष्ट कुशूलः स्वयम् एव इति । अस्तु लग्रहणम् सार्वधातुकविशेषणम् । ननु च उक्तम् लिङ्लिटोः न सिध्यति इति । लिङ्लिड्ग्रहणम् अपि प्रकृतम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । कास् प्रत्ययात् आम् अमन्त्रे लिटि लिङि आशिषि आङ् इति । एवम् च कृत्वा सः अपि अदोषः भवति यत् उक्तम् कति इह कुष्णाणाः पादाः इति प्राप्नोति । अत्र अपि लविशिष्टम् सार्वधातुकग्रहणम् अनुवर्तते । यत् अपि उच्यते श्यना च स्यादीनाम् बाधनम् प्राप्नोति । यक्प्रतिषेधसम्बन्धेन श्यनं वक्ष्यामि । न दुहस्नुनमाम् यक्चिणौ । ततः कुषिरजोः प्राचाम् यक्चिणौ न भवतः । ततः श्यन् परस्मैपदम् च इति । यथा एव तर्हि यकः विषये श्यन् भवति एवम् चिणः अपि विषये प्राप्नोति । अकोषि पादः स्वयम् एव । अरञ्जि वस्त्रम् स्वयम् एव इति । एवम् तर्हि द्वितीयः योगविभागः करिष्यते । न दुहस्नुनमाम् चिण् भवति । ततः यक् । यक् च न भवति दुहस्नुनमाम् । ततः कुषिरजोः प्राचाम् यक् न भवति । ततः श्यन् परस्मैपदम् च । अथ वा अनुवृत्तिः करिष्यते । स्यतासी लृलुटोः । च्लि लुङि । च्लेः सिच् भवति । कर्तरि शप् स्यतासी लृलुटोः च्लि लुङि च्लेः सिच् भवति । कुषिरजोः प्राचाम् श्यन् परस्मैपदम् च स्यतासी लृलुटोः च्लि लुङि च्लेः सिच् भवति इति । अथ वा अन्तरङ्गाः स्यादयः । का अन्तरङ्गता । लकारावस्थायाम् एव स्यादयः । सार्वधातुके श्यन् ।
KA II,70.17-71.23 Ro III,177-179 kuṣirajoḥ śyanvidhāne sārvadhātukavacanam .kuṣirajoḥ śyanvidhāne sārvadhātukagrahaṇam kartavyam . avacane hi liṅliṭoḥ pratiṣedhaḥ . akriyamāṇe hi sārvadhātukagrahaṇe liṅliṭoḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ syāt . cukuṣe pādaḥ svayam eva . rarañje vastram svayam eva . koṣiṣīṣṭa pādaḥ svayam eva . raṅkṣīṣṭa vastram svayam eva . kriyamāṇe api sārvadhātukagrahaṇe iha prāpnoti . kati iha kuṣṇāṇāḥ pādāḥ . śyanā ca syādīnām bādhanam prāpnoti . koṣiṣyate pādaḥ svayam eva . raṅkṣyate vastram svayam eva . akoṣi pādaḥ svayam eva . arañji vastram svayam eva . yat tāvat ucyate sārvadhātukagrahaṇam kartavyam iti . prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . sārvadhātuke yak iti . yadi tat anuvartate pūrvasmin yoge kim samuccayaḥ . le ca sārvadhātuke ca iti . āhosvit lagrahaṇam sārvadhātukaviśeṣaṇam . kim ca ataḥ . yadi samuccayaḥ kati iha bhindānāḥ kuśūlāḥ iti atra api prāpnoti . atha lagrahaṇam sārvadhātukaviśeṣaṇam liṅliṭoḥ na sidhyati . bibhide kuśūlaḥ svayam eva . bhitsīṣṭa kuśūlaḥ svayam eva iti . astu lagrahaṇam sārvadhātukaviśeṣaṇam . nanu ca uktam liṅliṭoḥ na sidhyati iti . liṅliḍgrahaṇam api prakṛtam anuvartate . kva prakṛtam . kās pratyayāt ām amantre liṭi liṅi āśiṣi āṅ iti . evam ca kṛtvā saḥ api adoṣaḥ bhavati yat uktam kati iha kuṣṇāṇāḥ pādāḥ iti prāpnoti . atra api laviśiṣṭam sārvadhātukagrahaṇam anuvartate . yat api ucyate śyanā ca syādīnām bādhanam prāpnoti . yakpratiṣedhasambandhena śyanaṃ vakṣyāmi . na duhasnunamām yakciṇau . tataḥ kuṣirajoḥ prācām yakciṇau na bhavataḥ . tataḥ śyan parasmaipadam ca iti . yathā eva tarhi yakaḥ viṣaye śyan bhavati evam ciṇaḥ api viṣaye prāpnoti . akoṣi pādaḥ svayam eva . arañji vastram svayam eva iti . evam tarhi dvitīyaḥ yogavibhāgaḥ kariṣyate . na duhasnunamām ciṇ bhavati . tataḥ yak . yak ca na bhavati duhasnunamām . tataḥ kuṣirajoḥ prācām yak na bhavati . tataḥ śyan parasmaipadam ca . atha vā anuvṛttiḥ kariṣyate . syatāsī lṛluṭoḥ . cli luṅi . cleḥ sic bhavati . kartari śap syatāsī lṛluṭoḥ cli luṅi cleḥ sic bhavati . kuṣirajoḥ prācām śyan parasmaipadam ca syatāsī lṛluṭoḥ cli luṅi cleḥ sic bhavati iti . atha vā antaraṅgāḥ syādayaḥ . kā antaraṅgatā . lakārāvasthāyām eva syādayaḥ . sārvadhātuke śyan .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.