क्अ इइ,८२।२-१० रो इइइ,२०२-२०३ अज्ग्रहणम् किमर्थम् । अजन्तात् यथा स्यात् । हलन्तात् मा भूत् इति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । हलन्तात् ण्यत् विधीयते । सः बाधकः भविष्यति । यथा एव तर्हि ण्यत् यतम् बाधते एवम् तव्यादीन् अपि बाधेत । अज्ग्रहणे पुनः क्रियमाणे अजन्तात् यत् विधीयते हलन्तात् ण्यत् । एतावन्तः च धातवः यत् उत अजन्ताः हलन्ताः च । उच्यन्ते च तव्यादयः । ते वचनात् भविष्यन्ति । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । वासरूपेण तव्यादयः भविष्यन्ति । इदम् तर्हि प्रयोजनम् । अजन्तभूतपूर्वमात्रात् अपि यथा स्यात् । लव्यम् पव्यम् । आर्धधातुकसामान्ये गुणे कृते यि प्रत्ययसामान्ये च वान्तादेशे कृते हलन्तात् इति ण्यत् प्राप्नोति । तथा दित्स्यम् धित्स्यम् । आर्धधातुकसामान्ये अकारलोपे कृते हलन्तात् इति ण्यत् प्राप्नोति । अज्ग्रहणसामर्थ्यात् यत् एव भवति ।
KA II,82.2-10 Ro III,202-203 ajgrahaṇam kimartham . ajantāt yathā syāt . halantāt mā bhūt iti . na etat asti prayojanam . halantāt ṇyat vidhīyate . saḥ bādhakaḥ bhaviṣyati . yathā eva tarhi ṇyat yatam bādhate evam tavyādīn api bādheta . ajgrahaṇe punaḥ kriyamāṇe ajantāt yat vidhīyate halantāt ṇyat . etāvantaḥ ca dhātavaḥ yat uta ajantāḥ halantāḥ ca . ucyante ca tavyādayaḥ . te vacanāt bhaviṣyanti . na etat asti prayojanam . vāsarūpeṇa tavyādayaḥ bhaviṣyanti . idam tarhi prayojanam . ajantabhūtapūrvamātrāt api yathā syāt . lavyam pavyam . ārdhadhātukasāmānye guṇe kṛte yi pratyayasāmānye ca vāntādeśe kṛte halantāt iti ṇyat prāpnoti . tathā ditsyam dhitsyam . ārdhadhātukasāmānye akāralope kṛte halantāt iti ṇyat prāpnoti . ajgrahaṇasāmarthyāt yat eva bhavati .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइ,८२।११-२२ रो इइइ,२०२-२०३ यति जातेः उपसङ्ख्यानम् । यति जातेः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । जन्यम् वत्सेन । अत्यल्पम् इदम् उच्यते । तकिशसिचतियतिजनीनाम् उपसङ्ख्यानम् इति वक्तव्यम् । तकि तक्यम् : शसि शस्यम् । यति यत्यम् : जनि : जन्यम् । हनः वा वध च । हनः वा यत् वक्तव्यः वध इति अयम् च आदेशः वक्तव्यः । वध्यः घात्यः । तद्धितः वा । तद्धितः वा पुनः एषः भविष्यति । वधम् अर्हति वध्यः । यदि तद्धितः समासः न प्राप्नोति : असिवध्यः , मुसलवध्यः इति । यदि पुनः सति साधनम् कृता इति वा पादहारकाद्यर्थम् इति समासः सिद्धः भवति । यदि पुनः असिवधशब्दात् उत्पत्तिः स्यात् । असिवधम् अर्हति इति । न एवम् शक्यम् । स्वरे हि दोषः स्यात् । असिवध्यः एवम् स्वरः प्रसज्येत । असिवध्यः इति च इष्यते ।
KA II,82.11-22 Ro III,202-203 yati jāteḥ upasaṅkhyānam . yati jāteḥ upasaṅkhyānam kartavyam . janyam vatsena . atyalpam idam ucyate . takiśasicatiyatijanīnām upasaṅkhyānam iti vaktavyam . taki takyam : śasi śasyam . yati yatyam : jani : janyam . hanaḥ vā vadha ca . hanaḥ vā yat vaktavyaḥ vadha iti ayam ca ādeśaḥ vaktavyaḥ . vadhyaḥ ghātyaḥ . taddhitaḥ vā . taddhitaḥ vā punaḥ eṣaḥ bhaviṣyati . vadham arhati vadhyaḥ . yadi taddhitaḥ samāsaḥ na prāpnoti : asivadhyaḥ , musalavadhyaḥ iti . yadi punaḥ sati sādhanam kṛtā iti vā pādahārakādyartham iti samāsaḥ siddhaḥ bhavati . yadi punaḥ asivadhaśabdāt utpattiḥ syāt . asivadham arhati iti . na evam śakyam . svare hi doṣaḥ syāt . asivadhyaḥ evam svaraḥ prasajyeta . asivadhyaḥ iti ca iṣyate .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.