क्अ इइ,१२१।२-१२२।३ रो इइइ,२७५-२७८ स्म पुरा भूतमात्रे न स्म पुरा अद्यतने । स्म पुरा भूतमात्रे न स्म पुरा अद्यतने इति वक्तव्यम् । किम् अयम् स्मादिविधिः पुरान्तः अविशेषेण भूतमात्रे भवति । तत्र वक्तव्यम् स्मलक्षणः पुरालक्षणः च अद्यतने न भवतः इति । आहोस्वित् स्मलक्षणः पुरालक्षणः च अविशेषेण भूतमात्रे भवतः इति । तत्र स्माद्यर्थम् न स्म पुरा अद्यतने इति वक्तव्यम् । किम् च अतः । स्मादिविधिः पुरान्तः यदि अविशेषेण किम् कृतम् भवति न स्म पुरा अद्यतने इति ब्रुवता कात्यायनेन इह । स्मादिविधिः पुरान्तः यदि अविशेषेण भवति किम् वार्त्तिककारः प्रतिषेधेन करोति न स्म पुरा अद्यतने इति । अनुवृत्तिः अनद्यतनस्य लात् स्मे इति तत्र न अस्ति नञ्कार्यम् । लट् स्मे इति अत्र अनद्यतने इति एतत् अनुवर्तिष्यते । अपरोक्षानद्यतनः ननौ च नन्वोः च निवृत्तौ न पुरा अद्यतने इति भवेत् एतत् वाच्यम् । तत्र एतावत् वक्तव्यम् स्यात् न पुरा अद्यतने इति । तत्र च अपि लङ्ग्रहणम् । तत्र च अपि लङ्ग्रहणम् ज्ञपकम् न पुरालक्षणः अद्यतने भवति इति । अथ बुद्धिः अविशेषाद् स्म पुरा हेतू । अथ बुद्धिः अविशेषेण स्म पुरा हेतू इति । तत्र च अपि श्र्णु भूयः । अपरोक्षे चे इति एषः प्राक् पुरिसंशब्दनात् अविनिवृत्तः सर्वत्र अनद्यतनः । तथा सति नञा किम् इह कार्यम् । स्मादौ अपरोक्षे च इति अकार्यम् इति शक्यम् एतत् अपि विद्धि । शक्यम् हि निवर्तयितुम् परोक्षे इति लात् स्मे इति अत्र । स्यात् एषा तव बुद्धिः । स्मलक्षणे अपि एवम् एव सिद्धम् इति । लट् स्मे इति भवेत् न अर्थः । तस्मात् कार्यम् परार्थम् तु । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचार्यः स्मलक्षणः पुरालक्षणः च अनद्यतने भवतः इति ।
KA II,121.2-122.3 Ro III,275-278 sma purā bhūtamātre na sma purā adyatane . sma purā bhūtamātre na sma purā adyatane iti vaktavyam . kim ayam smādividhiḥ purāntaḥ aviśeṣeṇa bhūtamātre bhavati . tatra vaktavyam smalakṣaṇaḥ purālakṣaṇaḥ ca adyatane na bhavataḥ iti . āhosvit smalakṣaṇaḥ purālakṣaṇaḥ ca aviśeṣeṇa bhūtamātre bhavataḥ iti . tatra smādyartham na sma purā adyatane iti vaktavyam . kim ca ataḥ . smādividhiḥ purāntaḥ yadi aviśeṣeṇa kim kṛtam bhavati na sma purā adyatane iti bruvatā kātyāyanena iha . smādividhiḥ purāntaḥ yadi aviśeṣeṇa bhavati kim vārttikakāraḥ pratiṣedhena karoti na sma purā adyatane iti . anuvṛttiḥ anadyatanasya lāt sme iti tatra na asti nañkāryam . laṭ sme iti atra anadyatane iti etat anuvartiṣyate . aparokṣānadyatanaḥ nanau ca nanvoḥ ca nivṛttau na purā adyatane iti bhavet etat vācyam . tatra etāvat vaktavyam syāt na purā adyatane iti . tatra ca api laṅgrahaṇam . tatra ca api laṅgrahaṇam jñapakam na purālakṣaṇaḥ adyatane bhavati iti . atha buddhiḥ aviśeṣād sma purā hetū . atha buddhiḥ aviśeṣeṇa sma purā hetū iti . tatra ca api śrṇu bhūyaḥ . aparokṣe ce iti eṣaḥ prāk purisaṃśabdanāt avinivṛttaḥ sarvatra anadyatanaḥ . tathā sati nañā kim iha kāryam . smādau aparokṣe ca iti akāryam iti śakyam etat api viddhi . śakyam hi nivartayitum parokṣe iti lāt sme iti atra . syāt eṣā tava buddhiḥ . smalakṣaṇe api evam eva siddham iti . laṭ sme iti bhavet na arthaḥ . tasmāt kāryam parārtham tu . evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ smalakṣaṇaḥ purālakṣaṇaḥ ca anadyatane bhavataḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.