Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.2·3.2.150

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.150

P 3.2.150

क्अ इइ,१३३।२१-१३४।९ रो इइइ,३०२-३०३ पदिग्रहणम् अनर्थकम् अनुदात्तेतः च हलादेः इति सिद्धत्वात् । पदिग्रहणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । अनुदात्तेतः च हलादेः इति एव अत्र युच् सिद्धः । न सिध्यति । अयम् पदेः उकञ् विधीयते लषपदपद्स्थाभूवृषहनकमगमशॄभ्यः उकञ् इति । सः विशेषविहितः सामान्यविहितम् युचम् बाधेत । वासरूपन्यायेन युच् अपि भविष्यति । असरूपनिवृत्त्यर्थम् तु । असरूपनिवृत्त्यर्थम् तर्हि पदिग्रहणम् क्रियते । एतत् ज्ञापयति आचार्यः ताच्छीलिकेषु ताच्छिलिकाः वासरूपेण न भवन्ति इति । यदि एतत् ज्ञाप्यते दूददीपदीक्षः च इति दीपग्रहणम् अनर्थकम् । अयम् दीपेः रः विधीयते । नमिकम्पिस्म्यजसहिंसदीपः रः इति । सः विशेषविहितः सामान्यविहितम् युचम् बाधिष्यते । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् दीपग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः भवति युचः रेण समावेशः इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । कम्रा कन्या कमना कन्या इति एतत् सिद्धम् भवति ।

KA II,133.21-134.9 Ro III,302-303 padigrahaṇam anarthakam anudāttetaḥ ca halādeḥ iti siddhatvāt . padigrahaṇam anarthakam . kim kāraṇam . anudāttetaḥ ca halādeḥ iti eva atra yuc siddhaḥ . na sidhyati . ayam padeḥ ukañ vidhīyate laṣapadapadsthābhūvṛṣahanakamagamaśṝbhyaḥ ukañ iti . saḥ viśeṣavihitaḥ sāmānyavihitam yucam bādheta . vāsarūpanyāyena yuc api bhaviṣyati . asarūpanivṛttyartham tu . asarūpanivṛttyartham tarhi padigrahaṇam kriyate . etat jñāpayati ācāryaḥ tācchīlikeṣu tācchilikāḥ vāsarūpeṇa na bhavanti iti . yadi etat jñāpyate dūdadīpadīkṣaḥ ca iti dīpagrahaṇam anarthakam . ayam dīpeḥ raḥ vidhīyate . namikampismyajasahiṃsadīpaḥ raḥ iti . saḥ viśeṣavihitaḥ sāmānyavihitam yucam bādhiṣyate . evam tarhi siddhe sati yat dīpagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati yucaḥ reṇa samāveśaḥ iti . kim etasya jñāpane prayojanam . kamrā kanyā kamanā kanyā iti etat siddham bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.2.150

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.2.150, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.2.150), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text