क्अ इइ,१०९।२२-११०।१६ रो इइइ,२४८-२५० आत्मग्रहणम् किमर्थम् । परमाने मा भूत् । क्रियमाणे अपि आत्मग्रहणे परमाने प्राप्नोति । किम् कारणम् । आत्मनः इति इयम् कर्तरि षष्ठी मानः इति अकारः भावे । सः यदि एव आत्मानम् मन्यते अथ अपि परम् आत्मनः एव असौ मानः भवति । न एषः दोषः । आत्मनः इति कर्मणि षष्ठी । कथम् । कर्तृकर्मणोः कृति इति । ननु च कर्तरि अपि वै एतेन एव विधीयते । तत्र कुतः एतत् कर्मणि भविष्यति न पुनः कर्तरि इति । एवम् तर्हि कर्मकर्तरि च । कर्मकर्तरि च इति वक्तव्यम् । तत् तर्हि वक्तव्यम् । न वक्तव्यम् । आत्मनः इति कर्मणि षष्ठी । कथम् । कर्तृकर्मणोः कृति इति । ननु च उक्तम् कर्तरि अपि वै एतेन एव विधीयते । तत्र कुतः एतत् कर्मणि भविष्यति न पुनः कर्तरि इति । आत्मग्रहणसामर्थ्यात् कर्मणि विज्ञास्यते । एवम् अपि कर्मकर्तृग्रहणम् कर्तव्यम् कर्मापदिष्टः यक् यथा स्यात् श्यन् मा भूत् इति । कः च अत्र विशेषः यकः वा श्यनः वा । यकि सति अन्तोदात्तत्वेन भवितयम् श्यनि सति आद्युदात्तत्वेन । श्यनि अपि सति अन्तोदात्तत्वेन एव भवितव्यम् । कथम् । खशः स्वरः श्यनः स्वरम् बाधिष्यते । सति शिष्टत्वात् श्यनः स्वरः प्राप्नोति । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति सति शिष्टः अपि विकरणस्वरः सार्वधातुकस्वरम् न बाधते इति यत् अयम् तासेः परस्य लसार्वधातुकस्य अनुदात्तत्वम् शास्ति । लसार्वधातुके एतत् ज्ञापकम् स्यात् । न इति आह । अविशेषेण ज्ञापकम् ।
KA II,109.22-110.16 Ro III,248-250 ātmagrahaṇam kimartham . paramāne mā bhūt . kriyamāṇe api ātmagrahaṇe paramāne prāpnoti . kim kāraṇam . ātmanaḥ iti iyam kartari ṣaṣṭhī mānaḥ iti akāraḥ bhāve . saḥ yadi eva ātmānam manyate atha api param ātmanaḥ eva asau mānaḥ bhavati . na eṣaḥ doṣaḥ . ātmanaḥ iti karmaṇi ṣaṣṭhī . katham . kartṛkarmaṇoḥ kṛti iti . nanu ca kartari api vai etena eva vidhīyate . tatra kutaḥ etat karmaṇi bhaviṣyati na punaḥ kartari iti . evam tarhi karmakartari ca . karmakartari ca iti vaktavyam . tat tarhi vaktavyam . na vaktavyam . ātmanaḥ iti karmaṇi ṣaṣṭhī . katham . kartṛkarmaṇoḥ kṛti iti . nanu ca uktam kartari api vai etena eva vidhīyate . tatra kutaḥ etat karmaṇi bhaviṣyati na punaḥ kartari iti . ātmagrahaṇasāmarthyāt karmaṇi vijñāsyate . evam api karmakartṛgrahaṇam kartavyam karmāpadiṣṭaḥ yak yathā syāt śyan mā bhūt iti . kaḥ ca atra viśeṣaḥ yakaḥ vā śyanaḥ vā . yaki sati antodāttatvena bhavitayam śyani sati ādyudāttatvena . śyani api sati antodāttatvena eva bhavitavyam . katham . khaśaḥ svaraḥ śyanaḥ svaram bādhiṣyate . sati śiṣṭatvāt śyanaḥ svaraḥ prāpnoti . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati sati śiṣṭaḥ api vikaraṇasvaraḥ sārvadhātukasvaram na bādhate iti yat ayam tāseḥ parasya lasārvadhātukasya anudāttatvam śāsti . lasārvadhātuke etat jñāpakam syāt . na iti āha . aviśeṣeṇa jñāpakam .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.