Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.3·3.3.132·3.3.132.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.3.132.2

P 3.3.132.2

क्अ इइ,१५९।१-१४ रो इइइ,३४८-३५० आशंसासम्भावनयोः अविशेषात् तद्विधानस्य अप्राप्तिः । आशंसा सम्भावनम् इति अविशिष्टौ एतौ अर्थौ । आशंसासम्भावनयोः अविशेषात् तद्विधानस्य अप्राप्तिः । आशंसायाम् ये विधीयन्ते ते सम्भावने अपि प्राप्नुवन्ति । ये च सम्भावने विधीयन्ते ते आशंसायाम् अपि प्राप्नुवन्ति । किम् तर्हि उच्यते अप्राप्तिः इति । न साधीयः प्राप्तिः भवति । इष्टा व्यवस्था न प्रकल्पेत । न सर्वे सर्वत्र इष्यन्ते । न वा सम्भावनावयवत्वात् आशंसायाः । न वा एषः दोषः । किम् कारणम् । सम्भावनावयवत्वात् आशंसायाः । सम्भावनावयवात्मिका आशंसा । आशंसा नाम प्रधारितः अर्थः अभिनीतः च अनभिनीतः च । सम्भावनम् नाम प्रधारितः अर्थः अभिनीतः एव। अर्थासन्देहः वा अलमर्थत्वात् सम्भावनस्य । अथ वा अर्थासन्देहः एव पुनः अस्य । किम् कारणम् । अलमर्थत्वात् सम्भावनस्य । सम्भावने आलमर्थ्यम् गम्यते आसंशायाम् पुनः अनालमर्थ्यम् । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति सम्भावने अपि अनालमर्थ्यम् गम्यते इति यत् अयम् सम्भावने अलम् इति आह । तस्मात् सुष्ठु उच्यते न वा सम्भावनावयवत्वात् आशंसायाः इति ।

KA II,159.1-14 Ro III,348-350 āśaṃsāsambhāvanayoḥ aviśeṣāt tadvidhānasya aprāptiḥ . āśaṃsā sambhāvanam iti aviśiṣṭau etau arthau . āśaṃsāsambhāvanayoḥ aviśeṣāt tadvidhānasya aprāptiḥ . āśaṃsāyām ye vidhīyante te sambhāvane api prāpnuvanti . ye ca sambhāvane vidhīyante te āśaṃsāyām api prāpnuvanti . kim tarhi ucyate aprāptiḥ iti . na sādhīyaḥ prāptiḥ bhavati . iṣṭā vyavasthā na prakalpeta . na sarve sarvatra iṣyante . na vā sambhāvanāvayavatvāt āśaṃsāyāḥ . na vā eṣaḥ doṣaḥ . kim kāraṇam . sambhāvanāvayavatvāt āśaṃsāyāḥ . sambhāvanāvayavātmikā āśaṃsā . āśaṃsā nāma pradhāritaḥ arthaḥ abhinītaḥ ca anabhinītaḥ ca . sambhāvanam nāma pradhāritaḥ arthaḥ abhinītaḥ eva. arthāsandehaḥ vā alamarthatvāt sambhāvanasya . atha vā arthāsandehaḥ eva punaḥ asya . kim kāraṇam . alamarthatvāt sambhāvanasya . sambhāvane ālamarthyam gamyate āsaṃśāyām punaḥ anālamarthyam . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati sambhāvane api anālamarthyam gamyate iti yat ayam sambhāvane alam iti āha . tasmāt suṣṭhu ucyate na vā sambhāvanāvayavatvāt āśaṃsāyāḥ iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.3.132.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.3.132.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.3.132.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text