Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.4·3.4.26·3.4.26.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.26.2

P 3.4.26.2

क्अ इइ,१७४।९-१७५।२२ रो इइइ,३८२-३८५ आ च तुमुनः समानाधिकरणे । आ च तुमुनः प्रत्ययाः समानाधिकरणे वक्तव्याः । केन । अनुप्रयोगेण । किम् प्रयोजनम् । स्वादुङ्कारम् यवागूः भुज्यते देवदत्तेन इति देवदत्ते तृतीया यथा स्यात् । किम् च कारणम् न स्यात् । णमुला अभिहितः कर्ता इति । ननु च भुजिप्रत्ययेन अनभिहितः कर्ता इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति तृतीया । यदि सति अभिधाने च अनभिधाने च कुतः चित् अनभिधानम् इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति तृतीया यवाग्वाम् द्वितीया प्राप्नोति । किम् कारणम् । णमुला अनभिहितम् कर्म इति । यदि पुनः अयम् कर्मणि विज्ञायेत ण एवम् शक्यम् । इह हि स्वादुङ्कारम् यवागूम् भुङ्क्ते देवदत्तः इति यवाग्वाम् द्वितीया न स्यात् । किम् कारणम् । णमुला अभिहितम् कर्म इति । ननु च भुजिप्रत्ययेन अनभिहितम् कर्म इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति द्वितीया । यदि सति अभिधाने च अनभिधाने च कुतः चित् अनभिधानम् इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति द्वितीया देवदत्ते तृतीया प्राप्नोति । किम् कारणम् । णमुला अनभिहितः कर्ता इति । अथ अनेन क्त्वायाम् अर्थः : पक्त्वा ओदनः भुज्यते देवदत्तेन इति । बाढम् अर्थः । देवदत्ते तृतीया यथा स्यात् । किम् च कारणम् न स्यात् । क्त्वया अभिहितः कर्ता इति । ननु च भुजिप्रत्ययेन अनभिहितः कर्ता इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति तृतीया । यदि सति अभिधाने च अनभिधाने च कुतः चित् अनभिधानम् इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति तृतीया ओदने द्वितीया प्राप्नोति । किम् कारणम् । क्त्वया अनभिहितम् कर्म इति । यदि पुनः अयम् कर्मणि विज्ञायेत ण एवम् शक्यम् । इह हि पक्त्वा ओदनम् भुङ्क्ते देवदत्तः इति ओदने द्वितीया न स्यात् । किम् कारणम् । क्त्वया अभिहितम् कर्म इति । ननु च भुजिप्रत्ययेन अनभिहितम् कर्म इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति द्वितीया । यदि सति अभिधाने च अनभिधाने च कुतः चित् अनभिधानम् इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति द्वितीया देवदत्ते तृतीया प्राप्नोति । किम् कारणम् । क्त्वया अनभिहितः कर्ता इति । अथ अनेन तुमुनि अर्थः । भोक्तुम् ओदनः पच्यते देवदत्तेन । बाढम् अर्थः । देवदत्ते तृतीया यथा स्यात् । किम् च कारणम् न स्यात् । तुमुना अभिहितः कर्ता इति । ननु च पचिप्रत्ययेन अनभिहितः कर्ता इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति तृतीया । यदि सति अभिधाने च अनभिधाने च कुतः चित् अनभिधानम् इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति तृतीया ओदने द्वितीया प्राप्नोति । किम् कारणम् । तुमुना अनभिहितम् कर्म इति । यदि पुनः अयम् कर्मणि विज्ञायेत ण एवम् शक्यम् । इह हि भोक्तुम् ओदनम् पचति देवदत्तः इति ओदने द्वितीया न स्यात् । किम् कारणम् । तुमुना अभिहितम् कर्म इति । ननु च पचिप्रत्ययेन अनभिहितम् कर्म इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति द्वितीया । यदि सति अभिधाने च अनभिधाने च कुतः चित् अनभिधानम् इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति द्वितीया देवदत्ते तृतीया प्राप्नोति । किम् कारणम् । तुमुना अनभिहितः कर्ता इति । अथ अनेन इह अर्थः पक्त्वा ओदनम् ग्रामः गम्यते देवदत्तेन । बाढम् अर्थः । देवदत्ते तृतीया यथा स्यात् । किम् च कारणम् न स्यात् । क्त्वया अभिहितः कर्ता इति । ननु च गमिप्रत्ययेन अनभिहितः कर्ता इति कृत्वा अनभिहिताश्रयः विधिः भविष्यति तृतीया । यदि

KA II,174.9-175.22 Ro III,382-385 ā ca tumunaḥ samānādhikaraṇe . ā ca tumunaḥ pratyayāḥ samānādhikaraṇe vaktavyāḥ . kena . anuprayogeṇa . kim prayojanam . svāduṅkāram yavāgūḥ bhujyate devadattena iti devadatte tṛtīyā yathā syāt . kim ca kāraṇam na syāt . ṇamulā abhihitaḥ kartā iti . nanu ca bhujipratyayena anabhihitaḥ kartā iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati tṛtīyā . yadi sati abhidhāne ca anabhidhāne ca kutaḥ cit anabhidhānam iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati tṛtīyā yavāgvām dvitīyā prāpnoti . kim kāraṇam . ṇamulā anabhihitam karma iti . yadi punaḥ ayam karmaṇi vijñāyeta ṇa evam śakyam . iha hi svāduṅkāram yavāgūm bhuṅkte devadattaḥ iti yavāgvām dvitīyā na syāt . kim kāraṇam . ṇamulā abhihitam karma iti . nanu ca bhujipratyayena anabhihitam karma iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati dvitīyā . yadi sati abhidhāne ca anabhidhāne ca kutaḥ cit anabhidhānam iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati dvitīyā devadatte tṛtīyā prāpnoti . kim kāraṇam . ṇamulā anabhihitaḥ kartā iti . atha anena ktvāyām arthaḥ : paktvā odanaḥ bhujyate devadattena iti . bāḍham arthaḥ . devadatte tṛtīyā yathā syāt . kim ca kāraṇam na syāt . ktvayā abhihitaḥ kartā iti . nanu ca bhujipratyayena anabhihitaḥ kartā iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati tṛtīyā . yadi sati abhidhāne ca anabhidhāne ca kutaḥ cit anabhidhānam iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati tṛtīyā odane dvitīyā prāpnoti . kim kāraṇam . ktvayā anabhihitam karma iti . yadi punaḥ ayam karmaṇi vijñāyeta ṇa evam śakyam . iha hi paktvā odanam bhuṅkte devadattaḥ iti odane dvitīyā na syāt . kim kāraṇam . ktvayā abhihitam karma iti . nanu ca bhujipratyayena anabhihitam karma iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati dvitīyā . yadi sati abhidhāne ca anabhidhāne ca kutaḥ cit anabhidhānam iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati dvitīyā devadatte tṛtīyā prāpnoti . kim kāraṇam . ktvayā anabhihitaḥ kartā iti . atha anena tumuni arthaḥ . bhoktum odanaḥ pacyate devadattena . bāḍham arthaḥ . devadatte tṛtīyā yathā syāt . kim ca kāraṇam na syāt . tumunā abhihitaḥ kartā iti . nanu ca pacipratyayena anabhihitaḥ kartā iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati tṛtīyā . yadi sati abhidhāne ca anabhidhāne ca kutaḥ cit anabhidhānam iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati tṛtīyā odane dvitīyā prāpnoti . kim kāraṇam . tumunā anabhihitam karma iti . yadi punaḥ ayam karmaṇi vijñāyeta ṇa evam śakyam . iha hi bhoktum odanam pacati devadattaḥ iti odane dvitīyā na syāt . kim kāraṇam . tumunā abhihitam karma iti . nanu ca pacipratyayena anabhihitam karma iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati dvitīyā . yadi sati abhidhāne ca anabhidhāne ca kutaḥ cit anabhidhānam iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati dvitīyā devadatte tṛtīyā prāpnoti . kim kāraṇam . tumunā anabhihitaḥ kartā iti . atha anena iha arthaḥ paktvā odanam grāmaḥ gamyate devadattena . bāḍham arthaḥ . devadatte tṛtīyā yathā syāt . kim ca kāraṇam na syāt . ktvayā abhihitaḥ kartā iti . nanu ca gamipratyayena anabhihitaḥ kartā iti kṛtvā anabhihitāśrayaḥ vidhiḥ bhaviṣyati tṛtīyā . yadi

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.4.26.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.26.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.4.26.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text