Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·3·3.4·3.4.9

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.9

P 3.4.9

क्अ इइ,१७१।९-१७ रो इइइ,३७५ तुमर्थे इति उच्यते । कः तुमर्थः । कर्ता । यदि एवम् न अर्थः तुमर्थग्रहणेन । येन एव खलु अपि हेतुना कर्तरि तुमुन् भवति तेन एव हेतुना सयादयः अपि भविष्यन्ति । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् तुमर्थग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः अस्ति अन्यः कर्तुः तुमुनः अर्थः इति । कः पुनः असौ । भावः । कुतः नु खलु एतत् भावे तुमुन् भविष्यति । न पुनः कर्मादिषु कारकेषु इति । ज्ञापकात् अयम् कर्तुः अपकृष्यते । न च अन्यस्मिन् अर्थे आदिश्यते । अनिर्दिष्टार्थाः प्रत्ययाः स्वार्थे भवन्ति इति स्वार्थे भविष्यति तत् यथा गुप्तिज्किद्भ्यः सन् यावादिभ्यः कन् इति । सः असौ स्वार्थे भवन् भावे भविष्यति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । अव्ययकृतः भावे भवन्ति इति एतत् न वक्तव्यम् भवति ।

KA II,171.9-17 Ro III,375 tumarthe iti ucyate . kaḥ tumarthaḥ . kartā . yadi evam na arthaḥ tumarthagrahaṇena . yena eva khalu api hetunā kartari tumun bhavati tena eva hetunā sayādayaḥ api bhaviṣyanti . evam tarhi siddhe sati yat tumarthagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ asti anyaḥ kartuḥ tumunaḥ arthaḥ iti . kaḥ punaḥ asau . bhāvaḥ . kutaḥ nu khalu etat bhāve tumun bhaviṣyati . na punaḥ karmādiṣu kārakeṣu iti . jñāpakāt ayam kartuḥ apakṛṣyate . na ca anyasmin arthe ādiśyate . anirdiṣṭārthāḥ pratyayāḥ svārthe bhavanti iti svārthe bhaviṣyati tat yathā guptijkidbhyaḥ san yāvādibhyaḥ kan iti . saḥ asau svārthe bhavan bhāve bhaviṣyati . kim etasya jñāpane prayojanam . avyayakṛtaḥ bhāve bhavanti iti etat na vaktavyam bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/3.4.9

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 3.4.9, in HREEM (hreem.cc/library/P/3.4.9), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text