क्अ इइ,२०८।२-१७ रो इइइ,४७८-४७९ ढग्रहणे सानुबन्धकस्य उपसङ्ख्यानम् । ढग्रहणे सानुबन्धकस्य उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । कारिकेयी हारिकेयी । किम् पुनः कारणम् न सिध्यति । अननुबन्धकग्रहणे हि न सानुबन्धकस्य । अननुबन्धकग्रहणे हि सानुबन्धकस्य ग्रहणम् न भवति इति एषा परिभाषा कर्तव्या । कानि एतस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि । तव्यग्रहणे तव्यद्ग्रहणम् मा भूत् । दिव्ग्रहणे दिवुग्रहणम् मा भूत् । ननु च इयम् अपि कर्तव्या तदनुबन्धकग्रहणे अतदनुबन्धकस्य ने इति । कानि एतस्याः परिभाषायाः प्रयोजनानि । यद्ग्रहणे ण्यद्ग्रहणम् मा भूत् । अङ्ग्रहणे चङ्ग्रहणम् मा भूत् । अज्ग्रहणे ण्यज्ग्रहणम् मा भूत् । तत् द्वे एते परिभाषे कर्तव्ये । न कर्तव्ये । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति भवतः एते परिभाषे यत् अयम् वामदेवात् ड्यड्ड्यौ इति ययतौ डितौ करोति । तत् तर्हि उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । न कर्तव्यम् । अननुबन्धकः ढशब्दः स्त्रियाम् न अस्ति इति कृत्वा सानुबन्धकस्य ग्रहणम् विज्ञास्यते । ननु च अयम् अस्ति शिलायाः ढः इति । न एषः स्त्रियाम् वर्तते । अयम् तर्हि सभायाः ढः छन्दसि इति । एषः अपि न स्त्रियाम् वर्तते । किम् कारणम् । तत्र साधुः इति वर्तते । कथम् स्त्री नाम सभायाम् साध्वी स्यात् ।
KA II,208.2-17 Ro III,478-479 ḍhagrahaṇe sānubandhakasya upasaṅkhyānam . ḍhagrahaṇe sānubandhakasya upasaṅkhyānam kartavyam . kārikeyī hārikeyī . kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . ananubandhakagrahaṇe hi na sānubandhakasya . ananubandhakagrahaṇe hi sānubandhakasya grahaṇam na bhavati iti eṣā paribhāṣā kartavyā . kāni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni . tavyagrahaṇe tavyadgrahaṇam mā bhūt . divgrahaṇe divugrahaṇam mā bhūt . nanu ca iyam api kartavyā tadanubandhakagrahaṇe atadanubandhakasya ne iti . kāni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni . yadgrahaṇe ṇyadgrahaṇam mā bhūt . aṅgrahaṇe caṅgrahaṇam mā bhūt . ajgrahaṇe ṇyajgrahaṇam mā bhūt . tat dve ete paribhāṣe kartavye . na kartavye . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavataḥ ete paribhāṣe yat ayam vāmadevāt ḍyaḍḍyau iti yayatau ḍitau karoti . tat tarhi upasaṅkhyānam kartavyam . na kartavyam . ananubandhakaḥ ḍhaśabdaḥ striyām na asti iti kṛtvā sānubandhakasya grahaṇam vijñāsyate . nanu ca ayam asti śilāyāḥ ḍhaḥ iti . na eṣaḥ striyām vartate . ayam tarhi sabhāyāḥ ḍhaḥ chandasi iti . eṣaḥ api na striyām vartate . kim kāraṇam . tatra sādhuḥ iti vartate . katham strī nāma sabhāyām sādhvī syāt .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.