Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.1·4.1.15·4.1.15.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.15.2

P 4.1.15.2

क्अ इइ,२०८।१८-२०९।५ रो इइइ,४७९-४८० अञ्ग्रहणम् अनर्थकम् तदन्तात् हि ङीन्विधानम् । अञ्ग्रहणम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । तदन्तात् हि ङीन्विधानम् । तदन्तात् हि अञन्तात् ङीन् विधीयते । शार्ङ्गरवाद्यञः ङीन् इति । न च अस्ति विशेषः अञन्तात् ङीनः वा ङीपः वा । तत् एव रूपम् सः एव स्वरः । न वा जात्यधिकारात् । न वा अनर्थकम् । किम् कारणम् । जात्यधिकारात् । जातेः इति तत्र अनुवर्तते । अजात्यर्थः अयम् आरम्भः । औत्सी औदपानी । तत् च अवश्यम् जातिग्रहणम् अनुवर्त्यम् । अनधिकारे हि पुंयोगात् आख्यायाम् ङीन्प्रसङ्गः । अननुवर्तमाने हि जातिग्रहणे पुंयोगात् आख्यायाम् ङीन् प्रसज्येत : बैदस्य स्त्री बैदी । यदि तर्हि अस्य निबन्धनम् अस्ति इदम् एव कर्तव्यम् । तत् न कर्तव्यम् । तत् अपि अवश्यम् कर्तव्यम् । अक्रियमाणे हि तस्मिन् बैदस्य भगिनी बैदी परत्वात् जातिलक्षणः ङीष् ङीपम् बाधेत । ङीनि पुनः सति परत्वात् ङीन् ङीषम् बाधेत ।

KA II,208.18-209.5 Ro III,479-480 añgrahaṇam anarthakam tadantāt hi ṅīnvidhānam . añgrahaṇam anarthakam . kim kāraṇam . tadantāt hi ṅīnvidhānam . tadantāt hi añantāt ṅīn vidhīyate . śārṅgaravādyañaḥ ṅīn iti . na ca asti viśeṣaḥ añantāt ṅīnaḥ vā ṅīpaḥ vā . tat eva rūpam saḥ eva svaraḥ . na vā jātyadhikārāt . na vā anarthakam . kim kāraṇam . jātyadhikārāt . jāteḥ iti tatra anuvartate . ajātyarthaḥ ayam ārambhaḥ . autsī audapānī . tat ca avaśyam jātigrahaṇam anuvartyam . anadhikāre hi puṃyogāt ākhyāyām ṅīnprasaṅgaḥ . ananuvartamāne hi jātigrahaṇe puṃyogāt ākhyāyām ṅīn prasajyeta : baidasya strī baidī . yadi tarhi asya nibandhanam asti idam eva kartavyam . tat na kartavyam . tat api avaśyam kartavyam . akriyamāṇe hi tasmin baidasya bhaginī baidī paratvāt jātilakṣaṇaḥ ṅīṣ ṅīpam bādheta . ṅīni punaḥ sati paratvāt ṅīn ṅīṣam bādheta .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.1.15.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.15.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.1.15.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text