क्अ इइ,२५३।८-२५४।३ रो इइइ,५९३-५९४ किमर्थः चकारः । स्वरार्थः । चितः अन्तः उन्दात्तः भवति इति अन्तोदात्तत्वम् यथा स्यात् । अथ ञकारः किमर्थः । ञकारः वृद्ध्यर्थः । ञ्णिति इति वृद्धिः यथा स्यात् । एकेन ककारेण उभयम् सिद्धम् । अवश्यम् अत्र विशेषणाऋथः अन्यः अनुबन्धः कर्तव्यः । क्व विशेषणार्थेन अर्थः । व्रातच्फञोः अस्त्रियाम् इति । फकः इति हि उच्यमाने नाडायनः अत्र अपि प्रसज्येत । अथ अपि फञः इति उच्यते एवम् अपि आश्वायनः अत्र अपि प्रसज्येत । तस्मात् चकारः एव कर्तव्यः अन्तोदात्तत्वम् अपि यथा स्यात् । चकारे च इदानीम् विशेषणार्थे क्रियमाणे अवश्यम् वृद्ध्यर्थः अन्यः अनुबन्धः कर्तव्यः । सः च ञकारः एव कर्तव्यः सूत्रभेदः मा भूत् इति । अथ क्रियमाने अपि वै चकारे अन्तोदात्तत्वम् न प्राप्नोति । किम् कारणम् । परत्वात् ञ्निति इति आद्युदात्तत्वम् प्राप्नोति । चित्करणसामर्थ्यात् अन्तोदात्तत्वम् भविष्यति । ञित्करणसामर्थ्यात् आद्युदात्तत्वम् प्राप्नोति । अस्ति अन्यत् ञित्करणे प्रयोजनम् । किम् । वृद्ध्यर्थः ञकारः । चित्करणे अपि तर्हि अन्यत् प्रयोजनम् अस्ति । किम् । विशेषणार्थः चकारः । शक्यः अत्र विशेषणार्थः अन्यः अनुबन्धः आसङ्क्तुम् । तत्र चकारानुरोधात् अन्तोदात्तत्वम् भवति । वृद्ध्यर्थः अपि तर्हि अन्यः शक्यः अनुबन्धः आसङ्क्तुम् । तत्र ञकारानुरोधात् आद्युदात्तत्वम् प्राप्नोति । एवम् तर्हि स्वरे योगविभागः करिष्यते । इदम् अस्ति । चितः । चितः अन्तः उदात्तः भवति । ततः तद्धितस्य । तद्धितस्य च चितः अन्तः उदात्तः भवति इति । किमर्थम् इदम् । परत्वात् ञ्निति इति आद्युदात्तत्वम् प्राप्नोति । तद्बाधनार्थम् । ततः कितः । कितः तद्धितस्य अन्तः उदात्तः भवति । किम् पुनः अत्र स्वरार्थेन चकारेण अनुबन्धेन यावता च्फञन्तात् ञ्यः विधीयते । तत्र ञ्निति इति आद्युदात्तत्वेन भवितव्यम् । न एतत् अस्ति । बहुषु लोपे कृते अन्तोदात्तत्वम् यथा स्यात् । कौञ्चायनाः इति ।
KA II,253.8-254.3 Ro III,593-594 kimarthaḥ cakāraḥ . svarārthaḥ . citaḥ antaḥ undāttaḥ bhavati iti antodāttatvam yathā syāt . atha ñakāraḥ kimarthaḥ . ñakāraḥ vṛddhyarthaḥ . ñṇiti iti vṛddhiḥ yathā syāt . ekena kakāreṇa ubhayam siddham . avaśyam atra viśeṣaṇāṛthaḥ anyaḥ anubandhaḥ kartavyaḥ . kva viśeṣaṇārthena arthaḥ . vrātacphañoḥ astriyām iti . phakaḥ iti hi ucyamāne nāḍāyanaḥ atra api prasajyeta . atha api phañaḥ iti ucyate evam api āśvāyanaḥ atra api prasajyeta . tasmāt cakāraḥ eva kartavyaḥ antodāttatvam api yathā syāt . cakāre ca idānīm viśeṣaṇārthe kriyamāṇe avaśyam vṛddhyarthaḥ anyaḥ anubandhaḥ kartavyaḥ . saḥ ca ñakāraḥ eva kartavyaḥ sūtrabhedaḥ mā bhūt iti . atha kriyamāne api vai cakāre antodāttatvam na prāpnoti . kim kāraṇam . paratvāt ñniti iti ādyudāttatvam prāpnoti . citkaraṇasāmarthyāt antodāttatvam bhaviṣyati . ñitkaraṇasāmarthyāt ādyudāttatvam prāpnoti . asti anyat ñitkaraṇe prayojanam . kim . vṛddhyarthaḥ ñakāraḥ . citkaraṇe api tarhi anyat prayojanam asti . kim . viśeṣaṇārthaḥ cakāraḥ . śakyaḥ atra viśeṣaṇārthaḥ anyaḥ anubandhaḥ āsaṅktum . tatra cakārānurodhāt antodāttatvam bhavati . vṛddhyarthaḥ api tarhi anyaḥ śakyaḥ anubandhaḥ āsaṅktum . tatra ñakārānurodhāt ādyudāttatvam prāpnoti . evam tarhi svare yogavibhāgaḥ kariṣyate . idam asti . citaḥ . citaḥ antaḥ udāttaḥ bhavati . tataḥ taddhitasya . taddhitasya ca citaḥ antaḥ udāttaḥ bhavati iti . kimartham idam . paratvāt ñniti iti ādyudāttatvam prāpnoti . tadbādhanārtham . tataḥ kitaḥ . kitaḥ taddhitasya antaḥ udāttaḥ bhavati . kim punaḥ atra svarārthena cakāreṇa anubandhena yāvatā cphañantāt ñyaḥ vidhīyate . tatra ñniti iti ādyudāttatvena bhavitavyam . na etat asti . bahuṣu lope kṛte antodāttatvam yathā syāt . kauñcāyanāḥ iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.