Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·4·4.1·4.1.98·4.1.98.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.98.2

P 4.1.98.2

क्अ इइ,२५४।४-१४ रो इइइ,५९४-५९५ इह के चित् द्व्येकयोः फ्यञम् विदधति बहुषु च फकम् के चित् च्फञन्तात् ञ्यम् । किम् अत्र न्याय्यम् । ञ्यवचनम् एव न्याय्यम् । द्व्येकयोः हि फ्यञि सति बहुषु च फकि क्रौञ्जायनानाम् अपत्यम् माणवकः कौञ्जायन्यः कौञ्जायन्यौ केन यशब्दः श्रूयेत । द्व्येकयोः इति उच्यमानः न प्राप्नोति । इह कौञ्जायनस्य अपत्यम् बहवः माणवकाः कौञ्जायनाः केन य शब्दः न श्रूयेत । द्व्येकयोः इति उच्यमानः प्राप्नोति । तत् एतत् कथम् कृत्वा ञ्यवचनम् ज्यायः भवति । यदि तत् न अस्ति । आपत्यः वा गोत्रम् । परमप्रकृतेः च आपत्यः । आपत्यात् जीववञ्श्यात् स्वार्थे द्वितीयः युवसञ्ज्ञः सः च अस्त्रियाम् । एकोगोत्रग्रहणानर्थक्यम् च बहुवचनलोपिषु च सिद्धम् इति । सति हि तस्मिन् द्व्येकयोः अपि फ्यञि सति बहुषु च फकि न दोषः भवति । तत्र कौञ्जायनानाम् अपत्यम् माणवकः इति विगृह्य कुञ्जशब्दात् द्व्येकयोः उत्पत्तिः भविष्यति । कौञ्जायन्यः कौञ्जायन्यौ । कौञ्जायनस्य अपत्यम् बहवः माणवकाः इति विगृह्य कुञ्जशब्दात् बहुषु उत्पत्तिः भविष्यति । कौञ्जायनाः इति ।

KA II,254.4-14 Ro III,594-595 iha ke cit dvyekayoḥ phyañam vidadhati bahuṣu ca phakam ke cit cphañantāt ñyam . kim atra nyāyyam . ñyavacanam eva nyāyyam . dvyekayoḥ hi phyañi sati bahuṣu ca phaki krauñjāyanānām apatyam māṇavakaḥ kauñjāyanyaḥ kauñjāyanyau kena yaśabdaḥ śrūyeta . dvyekayoḥ iti ucyamānaḥ na prāpnoti . iha kauñjāyanasya apatyam bahavaḥ māṇavakāḥ kauñjāyanāḥ kena ya śabdaḥ na śrūyeta . dvyekayoḥ iti ucyamānaḥ prāpnoti . tat etat katham kṛtvā ñyavacanam jyāyaḥ bhavati . yadi tat na asti . āpatyaḥ vā gotram . paramaprakṛteḥ ca āpatyaḥ . āpatyāt jīvavañśyāt svārthe dvitīyaḥ yuvasañjñaḥ saḥ ca astriyām . ekogotragrahaṇānarthakyam ca bahuvacanalopiṣu ca siddham iti . sati hi tasmin dvyekayoḥ api phyañi sati bahuṣu ca phaki na doṣaḥ bhavati . tatra kauñjāyanānām apatyam māṇavakaḥ iti vigṛhya kuñjaśabdāt dvyekayoḥ utpattiḥ bhaviṣyati . kauñjāyanyaḥ kauñjāyanyau . kauñjāyanasya apatyam bahavaḥ māṇavakāḥ iti vigṛhya kuñjaśabdāt bahuṣu utpattiḥ bhaviṣyati . kauñjāyanāḥ iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/4.1.98.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 4.1.98.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/4.1.98.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text