क्अ इइ,२८५।४-२० रो इइइ,६५५-६५७ किमर्थम् इदम् उच्यते । अन्यत्र अभिधेयस्य अनित्यत्वात् छन्दोब्राह्मणानाम् तद्विषयवचनम् । अन्यत्र अभिधेयम् अनित्यम् भवति । पाणिनीयम् इति वा भवति पाणिनीयाः इति वा । अन्यत्र अभिधेयस्य अनित्यत्वात् छन्दोब्राह्मणानाम् अपि अनित्यता प्राप्नोति । इष्यते च तद्विषयता एव स्यात् इति । तत् च अन्तरेण यत्नम् न सिध्यति इति छन्दोब्राह्मणानाम् तद्विषयवचनम् । एवमर्थम् इदम् उच्यते । अस्ति प्रयोजनम् एतत् । किम् तर्हि इति । तत्र यथाधिकारम् तद्विषयप्रसङ्गः । तत्र यथाधिकारम् तद्विषयता प्राप्नोति । अधीते वेद इति वर्तते । तेन अध्येतृवेदित्रोः एव तद्विषयता स्यात् । ये अन्ये उपचाराः तत्र न स्यात् । यथा इह भवति पाणिनीयम् महत् सुविहितम् इति एवम् इह अपि स्यात् कठम् महत् सुविहितम् इति । सिद्धम् तु प्रोक्ताधिकारे तद्विषयवचनात् । सिद्धम् एतत् । कथम् । प्रोक्ताधिकारे एव तद्विषयता वक्तव्या । तेन प्रोक्तम् । छन्दोब्राह्मणानि अध्येतृवेदित्रोः एव इति । तत् तर्हि अध्येतृवेदितृग्रहणम् कर्तव्यम् । ननु च इह अपि क्रियते । परार्थम् एतद् भवति तत् अधीते तत् वेद इति । एवम् तर्हि यावत् इह छन्दोब्राह्मणग्रहणम् तावत् अत्र अध्येतृवेदितृग्रहणम् । ननु च तत्र अपि क्रियते । परार्थम् तत् भविष्यति । पुराण्प्रोक्तेषु ब्राह्मणकल्पेषु शौनकादिभ्यः छन्दसि इति । इह वा छन्दोब्राह्मणग्रहणम् क्रियते तत्र वा अध्येतृवेदितृग्रहणम् । कः नु अत्र विशेषः ।
KA II,285.4-20 Ro III,655-657 kimartham idam ucyate . anyatra abhidheyasya anityatvāt chandobrāhmaṇānām tadviṣayavacanam . anyatra abhidheyam anityam bhavati . pāṇinīyam iti vā bhavati pāṇinīyāḥ iti vā . anyatra abhidheyasya anityatvāt chandobrāhmaṇānām api anityatā prāpnoti . iṣyate ca tadviṣayatā eva syāt iti . tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti chandobrāhmaṇānām tadviṣayavacanam . evamartham idam ucyate . asti prayojanam etat . kim tarhi iti . tatra yathādhikāram tadviṣayaprasaṅgaḥ . tatra yathādhikāram tadviṣayatā prāpnoti . adhīte veda iti vartate . tena adhyetṛveditroḥ eva tadviṣayatā syāt . ye anye upacārāḥ tatra na syāt . yathā iha bhavati pāṇinīyam mahat suvihitam iti evam iha api syāt kaṭham mahat suvihitam iti . siddham tu proktādhikāre tadviṣayavacanāt . siddham etat . katham . proktādhikāre eva tadviṣayatā vaktavyā . tena proktam . chandobrāhmaṇāni adhyetṛveditroḥ eva iti . tat tarhi adhyetṛveditṛgrahaṇam kartavyam . nanu ca iha api kriyate . parārtham etad bhavati tat adhīte tat veda iti . evam tarhi yāvat iha chandobrāhmaṇagrahaṇam tāvat atra adhyetṛveditṛgrahaṇam . nanu ca tatra api kriyate . parārtham tat bhaviṣyati . purāṇprokteṣu brāhmaṇakalpeṣu śaunakādibhyaḥ chandasi iti . iha vā chandobrāhmaṇagrahaṇam kriyate tatra vā adhyetṛveditṛgrahaṇam . kaḥ nu atra viśeṣaḥ .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइ,२८५।२१-२८६।१९ रो इइइ,६५७-६५९ याज्ञवक्क्यादिभ्यः प्रतिषेधः । याज्ञवक्यादिभ्यः प्रतिषेधः वक्तव्यः । याज्ञवल्कानि ब्राह्मणानि । सौलभानि । किम् प्रोक्ताधिकारे तद्विषयता क्रियते इति अतः याज्ञवक्क्यादिभ्यः प्रतिषेधः वक्तव्यः । न इति आह । सर्वथा याज्ञवक्क्यादिभ्यः प्रतिषेधः वक्तव्यः । इनिः वा प्रोक्ते तद्विषयः । अथ वा इनिः प्रोक्ते तद्विषयः भवति इति वक्तव्यम् । यदि इनिः प्रोक्ते तद्विषयः भवति इति उच्यते पैङ्गी कल्पः अत्र अपि प्राप्नोति । काश्यपकौशिकग्रहणम् च कल्पे नियमार्थम् । काश्यपकौशिकग्रहणम् च कल्पे नियमार्थम् द्रष्टव्यम् । काश्यपकौशिकाभ्याम् एव इनिः कल्पे तद्विषयः भवति न अन्येभ्यः इति । एवम् अपि छणादीनाम् तद्विषयता न प्राप्नोति । तैत्तिरीयाः वारतन्तवीयाः । यदि पुनः छणादयः प्रोक्ते तद्विषयाः भवन्ति इति उच्येत । एवम् अपि पैङ्गी कल्पः अत्र अपि प्राप्नोति । काश्यपकौशिकग्रहणम् च कल्पे नियमार्थम् इति एव । एवम् अपि औत्सर्गिकाणाम् तद्विषयता न प्राप्नोति । क्रौडाः काङ्कताः मौदाः पैप्पलादाः । छणादयः च अपि औत्सर्गिकान् अध्येतृवेदित्रोः एव बाधेरन् । ये अन्ये उपचाराः तत्र न बाधेरन् । तित्तिरिणा प्रोक्ताः श्लोकाः इति । अस्ति तर्हि अविशेषेण । ननु च उक्तम् याज्ञवक्यादिभ्यः प्रतिषेधः इति । वक्ष्यति एतत् । याज्ञवक्यादिभ्यः प्रतिषेधः तुल्यकालत्वात् इति । तत्र एव वक्तव्यम् । तद्विषयता च न भवति इति । कथम् काश्यपिनः कौशिकिनः इति । इनिः प्रोक्ते तद्विषयः भवति इति उच्यमाने अवश्यम् काश्यपकौशिकग्रहणम् कल्पे नियमार्थम् द्रष्टव्यम् । तत् एव इदानीम् विध्यर्थम् भविष्यति । कथम् पाराशरिणः भिक्षवः शैलालिनः नटाः । अत्र अपि तद्विषयता च इति अनुवर्तिष्यते ।
KA II,285.21-286.19 Ro III,657-659 yājñavakkyādibhyaḥ pratiṣedhaḥ . yājñavakyādibhyaḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . yājñavalkāni brāhmaṇāni . saulabhāni . kim proktādhikāre tadviṣayatā kriyate iti ataḥ yājñavakkyādibhyaḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na iti āha . sarvathā yājñavakkyādibhyaḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . iniḥ vā prokte tadviṣayaḥ . atha vā iniḥ prokte tadviṣayaḥ bhavati iti vaktavyam . yadi iniḥ prokte tadviṣayaḥ bhavati iti ucyate paiṅgī kalpaḥ atra api prāpnoti . kāśyapakauśikagrahaṇam ca kalpe niyamārtham . kāśyapakauśikagrahaṇam ca kalpe niyamārtham draṣṭavyam . kāśyapakauśikābhyām eva iniḥ kalpe tadviṣayaḥ bhavati na anyebhyaḥ iti . evam api chaṇādīnām tadviṣayatā na prāpnoti . taittirīyāḥ vāratantavīyāḥ . yadi punaḥ chaṇādayaḥ prokte tadviṣayāḥ bhavanti iti ucyeta . evam api paiṅgī kalpaḥ atra api prāpnoti . kāśyapakauśikagrahaṇam ca kalpe niyamārtham iti eva . evam api autsargikāṇām tadviṣayatā na prāpnoti . krauḍāḥ kāṅkatāḥ maudāḥ paippalādāḥ . chaṇādayaḥ ca api autsargikān adhyetṛveditroḥ eva bādheran . ye anye upacārāḥ tatra na bādheran . tittiriṇā proktāḥ ślokāḥ iti . asti tarhi aviśeṣeṇa . nanu ca uktam yājñavakyādibhyaḥ pratiṣedhaḥ iti . vakṣyati etat . yājñavakyādibhyaḥ pratiṣedhaḥ tulyakālatvāt iti . tatra eva vaktavyam . tadviṣayatā ca na bhavati iti . katham kāśyapinaḥ kauśikinaḥ iti . iniḥ prokte tadviṣayaḥ bhavati iti ucyamāne avaśyam kāśyapakauśikagrahaṇam kalpe niyamārtham draṣṭavyam . tat eva idānīm vidhyartham bhaviṣyati . katham pārāśariṇaḥ bhikṣavaḥ śailālinaḥ naṭāḥ . atra api tadviṣayatā ca iti anuvartiṣyate .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.