Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.1·5.1.119·5.1.119.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.1.119.1

P 5.1.119.1

क्अ इइ।३६५।१४-३६६।६ रो इव्।८१-८२ स्त्रीपुंसाभ्याम् त्वतलोः उपसङ्ख्यानम् । स्त्रीपुंसाभ्याम् त्वतलोः उपसङ्ख्यानम् कर्तव्यम् । स्त्रीभावः स्त्रीत्वम् स्त्रीता । किम् पुनः कारणम् न सिध्यति । इमौ नञ्स्नञौ प्राक् भवनात् इति उच्येते । तौ विशेषविहितौ सामान्यविहितम् वतिम् बाधेयाताम् । वावचनम् च । वावचनम् च कर्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । नञ्स्नञौ अपि यथा स्याताम् । स्त्रीभावः स्त्रैणम् । पुम्म्भावः पौंस्नम् इति । अपवादसमावेशात् वा सिद्धम् । अपवादसमावेशात् वा सिद्धम् एतत् । तत् यथा इमनिच्प्रभृतिभिः अपवादैः समावेशः भवति एवम् आभ्याम् अपि भविष्यति । न एव ईश्वरः आज्ञापपयति न अपि धर्मसूत्रकाराः पठन्ति इमनिच्प्रभृतिभिः अपवादैः समावेशः भवति इति । किम् तर्हि आ च त्वात् इति एतस्मात् यत्नात् इमनिच्प्रभृतिभिः अपवादैः समावेशः भवति । न च एतौ अत्र अभ्यन्तरौ । एतौ अपि अत्र अभ्यन्तरौ । कथम् । अपवादसदेशाः अपवादाः भवन्ति इति । एतत् च एव न जानीमः अपवादसदेशाः अपवादाः भवन्ति इति । अपि च कुतः एतत् एतौ अपि अत्र अभ्यन्तरौ न पुनः पूर्वौ वा स्याताम् परौ वा । एवम् तर्हि वक्ष्यति आ च त्वात् इति अत्र चकारकरणस्य प्रयोजनम् । नञ्स्नञ्भ्याम् अपि समावेशः भवति इति ।

KA II.365.14-366.6 Ro IV.81-82 strīpuṃsābhyām tvataloḥ upasaṅkhyānam . strīpuṃsābhyām tvataloḥ upasaṅkhyānam kartavyam . strībhāvaḥ strītvam strītā . kim punaḥ kāraṇam na sidhyati . imau nañsnañau prāk bhavanāt iti ucyete . tau viśeṣavihitau sāmānyavihitam vatim bādheyātām . vāvacanam ca . vāvacanam ca kartavyam . kim prayojanam . nañsnañau api yathā syātām . strībhāvaḥ straiṇam . pummbhāvaḥ pauṃsnam iti . apavādasamāveśāt vā siddham . apavādasamāveśāt vā siddham etat . tat yathā imanicprabhṛtibhiḥ apavādaiḥ samāveśaḥ bhavati evam ābhyām api bhaviṣyati . na eva īśvaraḥ ājñāpapayati na api dharmasūtrakārāḥ paṭhanti imanicprabhṛtibhiḥ apavādaiḥ samāveśaḥ bhavati iti . kim tarhi ā ca tvāt iti etasmāt yatnāt imanicprabhṛtibhiḥ apavādaiḥ samāveśaḥ bhavati . na ca etau atra abhyantarau . etau api atra abhyantarau . katham . apavādasadeśāḥ apavādāḥ bhavanti iti . etat ca eva na jānīmaḥ apavādasadeśāḥ apavādāḥ bhavanti iti . api ca kutaḥ etat etau api atra abhyantarau na punaḥ pūrvau vā syātām parau vā . evam tarhi vakṣyati ā ca tvāt iti atra cakārakaraṇasya prayojanam . nañsnañbhyām api samāveśaḥ bhavati iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/5.1.119.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.1.119.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/5.1.119.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text