क्अ इइ।३६९।१९-३७०।१२ रो इव्।९७-१०० कस्य अयम् प्रतिषेधः । त्वतलोः इति आह । न एतत् असि प्रयोजनम् । इष्येते नञ्पूर्वात् तत्पुरुषात् त्वतलौ : अब्राह्मणत्वम् अब्राह्मणता इति । अतः उत्तरम् पठति । न नञ्पूर्वात् इति उत्तरस्य प्रतिषेधः । न नञ्पूर्वात् इति उत्तरस्य भावप्रत्ययस्य प्रतिषेधः क्रियते । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । परिगणिताभ्यः प्रकृतिभ्यः उत्तरः भावप्रत्ययः विधीयते । न च तत्र का चित् नञ्पूर्वा प्रकृतिः गृह्यते । तदन्तविधिना प्राप्नोति । ग्रहणवता प्रातिपदिकेन तदन्तविधिः प्रतिषिध्यते । यत्र तर्हि तदन्तविधिः अस्ति । पत्यन्तपुरोहितादिभ्यः यक् इति । यदि एतावत् प्रयोजनम् स्यात् तत्र एव अयम् ब्रूयात् अपत्यन्तात् यक् भवति नञ्पूर्वात् तत्पुरुषात् इति । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचारयः उत्तरः भावप्रत्ययः नञ्पूर्वात् बहुव्रीहेः भवति इति । न इष्यते । त्वतलौ एव इष्येते : अविद्यमानाः पृथवः अस्य अपृथुः , अपृथोः भावः अपृथुत्वम् अपृथुता इति । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचारयः उत्तरः भावप्रत्ययः अन्यपूर्वात् तत्पुरुषात् भवति इति । न इष्यते । त्वतलौ एव इष्येते : परमः पृथुः परमपृथुः , परमपृथोः भावः परमपृथुत्वम् परमपृथुता । एवम् तर्हि ज्ञापयति आचारयः उत्तरः भावप्रत्ययः सापेक्षात् भवति इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । नञ्समासात् अन्यः भाववचनः स्वरोत्तरपदवृद्ध्यर्थम् इति उक्तम् । तत् उपपन्नम् भवति । एतत् अपि न अस्ति प्रयोजनम् । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति सर्वे एते तद्धिताः सापेक्षात् भवन्ति इति यत् अयम् नञः गुणप्रतिषेधे सम्पाद्यर्हहितालमर्थाः तद्धिताः इति आह ।
KA II.369.19-370.12 Ro IV.97-100 kasya ayam pratiṣedhaḥ . tvataloḥ iti āha . na etat asi prayojanam . iṣyete nañpūrvāt tatpuruṣāt tvatalau : abrāhmaṇatvam abrāhmaṇatā iti . ataḥ uttaram paṭhati . na nañpūrvāt iti uttarasya pratiṣedhaḥ . na nañpūrvāt iti uttarasya bhāvapratyayasya pratiṣedhaḥ kriyate . na etat asti prayojanam . parigaṇitābhyaḥ prakṛtibhyaḥ uttaraḥ bhāvapratyayaḥ vidhīyate . na ca tatra kā cit nañpūrvā prakṛtiḥ gṛhyate . tadantavidhinā prāpnoti . grahaṇavatā prātipadikena tadantavidhiḥ pratiṣidhyate . yatra tarhi tadantavidhiḥ asti . patyantapurohitādibhyaḥ yak iti . yadi etāvat prayojanam syāt tatra eva ayam brūyāt apatyantāt yak bhavati nañpūrvāt tatpuruṣāt iti . evam tarhi jñāpayati ācārayaḥ uttaraḥ bhāvapratyayaḥ nañpūrvāt bahuvrīheḥ bhavati iti . na iṣyate . tvatalau eva iṣyete : avidyamānāḥ pṛthavaḥ asya apṛthuḥ , apṛthoḥ bhāvaḥ apṛthutvam apṛthutā iti . evam tarhi jñāpayati ācārayaḥ uttaraḥ bhāvapratyayaḥ anyapūrvāt tatpuruṣāt bhavati iti . na iṣyate . tvatalau eva iṣyete : paramaḥ pṛthuḥ paramapṛthuḥ , paramapṛthoḥ bhāvaḥ paramapṛthutvam paramapṛthutā . evam tarhi jñāpayati ācārayaḥ uttaraḥ bhāvapratyayaḥ sāpekṣāt bhavati iti . kim etasya jñāpane prayojanam . nañsamāsāt anyaḥ bhāvavacanaḥ svarottarapadavṛddhyartham iti uktam . tat upapannam bhavati . etat api na asti prayojanam . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati sarve ete taddhitāḥ sāpekṣāt bhavanti iti yat ayam nañaḥ guṇapratiṣedhe sampādyarhahitālamarthāḥ taddhitāḥ iti āha .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.