क्अ इइ।३४३।८-३४४।१० रो इव्।२२-२५ किमर्थम् सङ्ख्यायाः पृथग्ग्रहणम् क्रियते न सङ्ख्या अपि परिमाणम् एव तत्र परिमाणपर्युदासेन पर्युदासः भविष्यति । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् सङ्ख्ययाः पृथग्ग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः अन्या सङ्ख्या अन्यत् परिमाणम् इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । अपरिमाणबिस्ताचितकम्बएल्भ्यः न तद्धितलुकि इति द्वाभ्याम् शताभ्याम् क्रीता द्विशता त्रिशता परिमाणपर्युदासेन न भवति इति । यदि एतत् ज्ञाप्यते तत् अस्य परिमाणम् सङ्ख्यायाः सञ्ज्ञासङ्घसूत्राध्ययनेषु इति विशेषणम् न प्रकल्पते परिमाणम् या सङ्ख्या इति । इह च क्रीतवत् परिमाणत् इति सङ्ख्याविहितस्य प्रत्ययस्य अतिदेशः न प्रकल्पते । शतस्य विकारः शत्यः शतिकः । साहस्रः इति । यत् तावत् उच्यते तत् ज्ञापयति आचार्यः अन्या सङ्ख्या अन्यत् परिमाणम् इति । न्यायसिद्धम् एव एतत् । भेदमात्रम् सङ्ख्या आह । यत् च इषीकान्तम् यत् च अपरिमाणम् सर्वस्य सङ्ख्या भेदमात्रम् ब्रवीति । परिमाणम् तु सर्वतः । सर्वतः मानम् इति च अतः परिमाणम् इति । प्रस्थस्य च समानाकृतेः न कुतः चित् विशेषः गम्यते न च उन्मानतः न परिमाणतः न प्रमाणतः । किम् पुनः उन्मानम् किम् परिमाणम् किम् प्रमाणम् । ऊर्ध्वमानम् किल उन्मानम् । ऊर्ध्वम् यत् मीयते तत् उन्मानम् । परिमाणम् तु सर्वतः । सर्वतः मानम् इति च अतः परिमाणम् । कुत एतत् । परिः सर्वतोभावे वर्तते । आयामः तु प्रमाणम् स्यात् । आयामविवक्षायाम् प्रमाणम् इति एतत् भवति । सङ्ख्या बाह्या तु सर्वतः । आतः च सर्वतः सङ्ख्या बाह्या । भेदभावम् ब्रवीति एषा न एषा मानम् कुतः चन । एवम् च कृत्वा सङ्ख्यायाः पृथग्ग्रहणम् क्रियते । यत् अपि उच्यते तत् अस्य परिमाणम् सङ्ख्यायाः सञ्ज्ञासङ्घसूत्राध्ययनेषु इति विशेषणम् न प्रकल्पते इति । आह अयम् परिमाणम् या सङ्ख्या इति । न च अस्ति सङ्ख्या परिमाणम् । तत्र वचनात् इयती विवक्षा भविष्यति । यद् अपि उच्यते क्रीतवत् परिमाणत् इति सङ्ख्याविहितस्य प्रत्ययस्य अतिदेशः न प्रकल्पते इति । सङ्ख्यायाः इति च तत्र वक्तव्यम् ।
KA II.343.8-344.10 Ro IV.22-25 kimartham saṅkhyāyāḥ pṛthaggrahaṇam kriyate na saṅkhyā api parimāṇam eva tatra parimāṇaparyudāsena paryudāsaḥ bhaviṣyati . evam tarhi siddhe sati yat saṅkhyayāḥ pṛthaggrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ anyā saṅkhyā anyat parimāṇam iti . kim etasya jñāpane prayojanam . aparimāṇabistācitakambaelbhyaḥ na taddhitaluki iti dvābhyām śatābhyām krītā dviśatā triśatā parimāṇaparyudāsena na bhavati iti . yadi etat jñāpyate tat asya parimāṇam saṅkhyāyāḥ sañjñāsaṅghasūtrādhyayaneṣu iti viśeṣaṇam na prakalpate parimāṇam yā saṅkhyā iti . iha ca krītavat parimāṇat iti saṅkhyāvihitasya pratyayasya atideśaḥ na prakalpate . śatasya vikāraḥ śatyaḥ śatikaḥ . sāhasraḥ iti . yat tāvat ucyate tat jñāpayati ācāryaḥ anyā saṅkhyā anyat parimāṇam iti . nyāyasiddham eva etat . bhedamātram saṅkhyā āha . yat ca iṣīkāntam yat ca aparimāṇam sarvasya saṅkhyā bhedamātram bravīti . parimāṇam tu sarvataḥ . sarvataḥ mānam iti ca ataḥ parimāṇam iti . prasthasya ca samānākṛteḥ na kutaḥ cit viśeṣaḥ gamyate na ca unmānataḥ na parimāṇataḥ na pramāṇataḥ . kim punaḥ unmānam kim parimāṇam kim pramāṇam . ūrdhvamānam kila unmānam . ūrdhvam yat mīyate tat unmānam . parimāṇam tu sarvataḥ . sarvataḥ mānam iti ca ataḥ parimāṇam . kuta etat . pariḥ sarvatobhāve vartate . āyāmaḥ tu pramāṇam syāt . āyāmavivakṣāyām pramāṇam iti etat bhavati . saṅkhyā bāhyā tu sarvataḥ . ātaḥ ca sarvataḥ saṅkhyā bāhyā . bhedabhāvam bravīti eṣā na eṣā mānam kutaḥ cana . evam ca kṛtvā saṅkhyāyāḥ pṛthaggrahaṇam kriyate . yat api ucyate tat asya parimāṇam saṅkhyāyāḥ sañjñāsaṅghasūtrādhyayaneṣu iti viśeṣaṇam na prakalpate iti . āha ayam parimāṇam yā saṅkhyā iti . na ca asti saṅkhyā parimāṇam . tatra vacanāt iyatī vivakṣā bhaviṣyati . yad api ucyate krītavat parimāṇat iti saṅkhyāvihitasya pratyayasya atideśaḥ na prakalpate iti . saṅkhyāyāḥ iti ca tatra vaktavyam .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्अ इइ।३४४।११-३४५।७ रो इव्।२५-२७ किम् पुनः इमे ठगादयः प्राक् अर्हात् भवन्ति आहोस्वित् सह अर्हेण । कः च अत्र विशेषः । ठगादयः प्राक् अर्हात् चेत् अर्हे तद्विधिः । ठगादयः प्राक् अर्हात् चेत् अर्हे तद्विधिः । अर्हे ठगादयः विधेयाः । शतम् अर्हति शत्यः शतिकः । साहरः इति । वस्ने वसनात् सिद्धम् । इह यः शतम् अर्हति शतम् तस्य वस्नः भवति । तत्र सः अस्य अंशवस्नभृतयः इति एव सिद्धम् । वस्ने वचनात् सिद्धम् इति चेत् मांसौदनिकादिषु अप्राप्तिः । वस्ने वचनात् सिद्धम् इति चेत् मांसौदनिकादिषु अप्राप्तिः । मांसौदनिकः अतिथिः श्वैतच्छत्रिकः कालायसूपिकः । तथा गुणानाम् परिप्रश्नः भवति । किम् अयम् ब्राह्मणः अर्हति । शतम् अर्हति शत्यः शतिकः साहस्रः नैष्किकः इति न सिध्यति । सन्तु तर्हि सहार्हेण । आ अर्हात् चेत् भोजनादिषु अत्र्प्रसङ्गः । आ अर्हात् चेत् भोजनादिषु अत्र्प्रसङ्गः भवति । भोजनम् अर्हति । पानम् अर्हति इति । किम् उच्यते भोजनादिषु अत्र्प्रसङ्गः इति यदा छेदादिभ्यः इति उच्यते । अवश्यम् मांसौदनिकाद्यर्थम् योगविभागः कर्तव्यः । तत् अर्हति । ततः छेदादिभ्यः नित्यम् इति । तस्मिन् क्रियमाणे भोजनादिषु अत्र्प्रसङ्गः भवति । उक्तम् वा । किम् उक्तम् । अनभिधानात् इति । अनभिधानात् भोजनादिषु अतिप्रसङ्गः न भवति [र्: भविष्यति] । अथ वा योगविभागः न करिष्यते । कथम् मांसौदनिकः अतिथिः श्वैतच्छत्रिकः कालायसूपिकः । अस्मिन् दीयते अस्मै इति च एवम् एतत् सिद्धम् । अथ वा पुनः अस्तु प्राक् अर्हात् । ननु च उक्तम् ठगादयः प्राक् अर्हात् चेत् अर्हे तद्विधिः इति । परिहृतम् एतत् वस्ने वचनात् सिद्धम् इति । ननु च उक्तम् वस्ने वचनात् सिद्धम् इति चेत् मांसौदनिकादिषु अप्राप्तिः । मांसौदनिकः अतिथिः श्वैतच्छत्रिकः कालायसूपिकः । तथा गुणानाम् परिप्रश्नः भवति । किम् अयम् ब्राह्मणः अर्हति । शतम् अर्हति शत्यः शतिकः साहस्रः नैष्किकः इति न सिध्यति । न एषः दोषः । अस्मिन् दीयते अस्मै इति च एवम् एतत् सिद्धम् ।
KA II.344.11-345.7 Ro IV.25-27 kim punaḥ ime ṭhagādayaḥ prāk arhāt bhavanti āhosvit saha arheṇa . kaḥ ca atra viśeṣaḥ . ṭhagādayaḥ prāk arhāt cet arhe tadvidhiḥ . ṭhagādayaḥ prāk arhāt cet arhe tadvidhiḥ . arhe ṭhagādayaḥ vidheyāḥ . śatam arhati śatyaḥ śatikaḥ . sāharaḥ iti . vasne vasanāt siddham . iha yaḥ śatam arhati śatam tasya vasnaḥ bhavati . tatra saḥ asya aṃśavasnabhṛtayaḥ iti eva siddham . vasne vacanāt siddham iti cet māṃsaudanikādiṣu aprāptiḥ . vasne vacanāt siddham iti cet māṃsaudanikādiṣu aprāptiḥ . māṃsaudanikaḥ atithiḥ śvaitacchatrikaḥ kālāyasūpikaḥ . tathā guṇānām paripraśnaḥ bhavati . kim ayam brāhmaṇaḥ arhati . śatam arhati śatyaḥ śatikaḥ sāhasraḥ naiṣkikaḥ iti na sidhyati . santu tarhi sahārheṇa . ā arhāt cet bhojanādiṣu atrprasaṅgaḥ . ā arhāt cet bhojanādiṣu atrprasaṅgaḥ bhavati . bhojanam arhati . pānam arhati iti . kim ucyate bhojanādiṣu atrprasaṅgaḥ iti yadā chedādibhyaḥ iti ucyate . avaśyam māṃsaudanikādyartham yogavibhāgaḥ kartavyaḥ . tat arhati . tataḥ chedādibhyaḥ nityam iti . tasmin kriyamāṇe bhojanādiṣu atrprasaṅgaḥ bhavati . uktam vā . kim uktam . anabhidhānāt iti . anabhidhānāt bhojanādiṣu atiprasaṅgaḥ na bhavati [R: bhaviṣyati] . atha vā yogavibhāgaḥ na kariṣyate . katham māṃsaudanikaḥ atithiḥ śvaitacchatrikaḥ kālāyasūpikaḥ . asmin dīyate asmai iti ca evam etat siddham . atha vā punaḥ astu prāk arhāt . nanu ca uktam ṭhagādayaḥ prāk arhāt cet arhe tadvidhiḥ iti . parihṛtam etat vasne vacanāt siddham iti . nanu ca uktam vasne vacanāt siddham iti cet māṃsaudanikādiṣu aprāptiḥ . māṃsaudanikaḥ atithiḥ śvaitacchatrikaḥ kālāyasūpikaḥ . tathā guṇānām paripraśnaḥ bhavati . kim ayam brāhmaṇaḥ arhati . śatam arhati śatyaḥ śatikaḥ sāhasraḥ naiṣkikaḥ iti na sidhyati . na eṣaḥ doṣaḥ . asmin dīyate asmai iti ca evam etat siddham .
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.