क्अ इइ।३४३।८-३४४।१० रो इव्।२२-२५ किमर्थम् सङ्ख्यायाः पृथग्ग्रहणम् क्रियते न सङ्ख्या अपि परिमाणम् एव तत्र परिमाणपर्युदासेन पर्युदासः भविष्यति । एवम् तर्हि सिद्धे सति यत् सङ्ख्ययाः पृथग्ग्रहणम् करोति तत् ज्ञापयति आचार्यः अन्या सङ्ख्या अन्यत् परिमाणम् इति । किम् एतस्य ज्ञापने प्रयोजनम् । अपरिमाणबिस्ताचितकम्बएल्भ्यः न तद्धितलुकि इति द्वाभ्याम् शताभ्याम् क्रीता द्विशता त्रिशता परिमाणपर्युदासेन न भवति इति । यदि एतत् ज्ञाप्यते तत् अस्य परिमाणम् सङ्ख्यायाः सञ्ज्ञासङ्घसूत्राध्ययनेषु इति विशेषणम् न प्रकल्पते परिमाणम् या सङ्ख्या इति । इह च क्रीतवत् परिमाणत् इति सङ्ख्याविहितस्य प्रत्ययस्य अतिदेशः न प्रकल्पते । शतस्य विकारः शत्यः शतिकः । साहस्रः इति । यत् तावत् उच्यते तत् ज्ञापयति आचार्यः अन्या सङ्ख्या अन्यत् परिमाणम् इति । न्यायसिद्धम् एव एतत् । भेदमात्रम् सङ्ख्या आह । यत् च इषीकान्तम् यत् च अपरिमाणम् सर्वस्य सङ्ख्या भेदमात्रम् ब्रवीति । परिमाणम् तु सर्वतः । सर्वतः मानम् इति च अतः परिमाणम् इति । प्रस्थस्य च समानाकृतेः न कुतः चित् विशेषः गम्यते न च उन्मानतः न परिमाणतः न प्रमाणतः । किम् पुनः उन्मानम् किम् परिमाणम् किम् प्रमाणम् । ऊर्ध्वमानम् किल उन्मानम् । ऊर्ध्वम् यत् मीयते तत् उन्मानम् । परिमाणम् तु सर्वतः । सर्वतः मानम् इति च अतः परिमाणम् । कुत एतत् । परिः सर्वतोभावे वर्तते । आयामः तु प्रमाणम् स्यात् । आयामविवक्षायाम् प्रमाणम् इति एतत् भवति । सङ्ख्या बाह्या तु सर्वतः । आतः च सर्वतः सङ्ख्या बाह्या । भेदभावम् ब्रवीति एषा न एषा मानम् कुतः चन । एवम् च कृत्वा सङ्ख्यायाः पृथग्ग्रहणम् क्रियते । यत् अपि उच्यते तत् अस्य परिमाणम् सङ्ख्यायाः सञ्ज्ञासङ्घसूत्राध्ययनेषु इति विशेषणम् न प्रकल्पते इति । आह अयम् परिमाणम् या सङ्ख्या इति । न च अस्ति सङ्ख्या परिमाणम् । तत्र वचनात् इयती विवक्षा भविष्यति । यद् अपि उच्यते क्रीतवत् परिमाणत् इति सङ्ख्याविहितस्य प्रत्ययस्य अतिदेशः न प्रकल्पते इति । सङ्ख्यायाः इति च तत्र वक्तव्यम् ।
KA II.343.8-344.10 Ro IV.22-25 kimartham saṅkhyāyāḥ pṛthaggrahaṇam kriyate na saṅkhyā api parimāṇam eva tatra parimāṇaparyudāsena paryudāsaḥ bhaviṣyati . evam tarhi siddhe sati yat saṅkhyayāḥ pṛthaggrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ anyā saṅkhyā anyat parimāṇam iti . kim etasya jñāpane prayojanam . aparimāṇabistācitakambaelbhyaḥ na taddhitaluki iti dvābhyām śatābhyām krītā dviśatā triśatā parimāṇaparyudāsena na bhavati iti . yadi etat jñāpyate tat asya parimāṇam saṅkhyāyāḥ sañjñāsaṅghasūtrādhyayaneṣu iti viśeṣaṇam na prakalpate parimāṇam yā saṅkhyā iti . iha ca krītavat parimāṇat iti saṅkhyāvihitasya pratyayasya atideśaḥ na prakalpate . śatasya vikāraḥ śatyaḥ śatikaḥ . sāhasraḥ iti . yat tāvat ucyate tat jñāpayati ācāryaḥ anyā saṅkhyā anyat parimāṇam iti . nyāyasiddham eva etat . bhedamātram saṅkhyā āha . yat ca iṣīkāntam yat ca aparimāṇam sarvasya saṅkhyā bhedamātram bravīti . parimāṇam tu sarvataḥ . sarvataḥ mānam iti ca ataḥ parimāṇam iti . prasthasya ca samānākṛteḥ na kutaḥ cit viśeṣaḥ gamyate na ca unmānataḥ na parimāṇataḥ na pramāṇataḥ . kim punaḥ unmānam kim parimāṇam kim pramāṇam . ūrdhvamānam kila unmānam . ūrdhvam yat mīyate tat unmānam . parimāṇam tu sarvataḥ . sarvataḥ mānam iti ca ataḥ parimāṇam . kuta etat . pariḥ sarvatobhāve vartate . āyāmaḥ tu pramāṇam syāt . āyāmavivakṣāyām pramāṇam iti etat bhavati . saṅkhyā bāhyā tu sarvataḥ . ātaḥ ca sarvataḥ saṅkhyā bāhyā . bhedabhāvam bravīti eṣā na eṣā mānam kutaḥ cana . evam ca kṛtvā saṅkhyāyāḥ pṛthaggrahaṇam kriyate . yat api ucyate tat asya parimāṇam saṅkhyāyāḥ sañjñāsaṅghasūtrādhyayaneṣu iti viśeṣaṇam na prakalpate iti . āha ayam parimāṇam yā saṅkhyā iti . na ca asti saṅkhyā parimāṇam . tatra vacanāt iyatī vivakṣā bhaviṣyati . yad api ucyate krītavat parimāṇat iti saṅkhyāvihitasya pratyayasya atideśaḥ na prakalpate iti . saṅkhyāyāḥ iti ca tatra vaktavyam .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.