Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.1·5.1.2·5.1.2.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.1.2.1

P 5.1.2.1

क्अ इइ।३३७।२-२१ रो इव्।६-७ यञ्ञ्यौ अञः पूर्वविप्रतिषिद्धम् सनङ्गूपानहौ प्रयोजनम् । यञ्ञ्यौ भवतः अञः पूर्वविप्रतिषेधेन । किम् प्रयोजनम् षनङ्गूपानहौ प्रयोजनम् । यतः अवकाशः शङ्कव्यम् दारु पिचव्यः कार्पासः । अञः अवकाशः वार्ध्रम् वारत्रम् । सनङ्गुः नाम चर्मविकारः । तस्मात् उभयम् प्राप्नोति । सनङ्गव्यम् चर्म । ञ्यस्य अवकाशः औपानह्यम् दारु । अञः सः एव । उपानत् नाम चर्मविकारः । तस्मात् उभयम् प्राप्नोति । औपानह्यम् चर्म । ढञ् च । ढञ् च भवति अञः पूर्वविप्रतिषेधेन । ढञः अवकाशः छादिषेयम् तृणम् । अञः सः एव । छदिः नाम् चर्मविकारः । तस्मात् उभयम् प्राप्नोति । छादिषेयम् चर्म । ढञ् भवति पूर्वविप्रतिषेधेन । हविरपूपादिभ्यः विभाषायाः यत् । हविरपूपादिभ्यः विभाषायाः यत् भवति पूर्वविप्रतिषेधेन । हविरपूपादिभ्यः विभाषायाः अवकाशः आमिक्ष्यम् आमिक्षीयम् पुरोडाश्यम् पुरोडाशीयम् । यतः सः एव । इह उभयम् प्राप्नोति । चरव्याः तण्डुलाः । यत् भवति पूर्वविप्रतिषेधेन । अन्नविकारेभ्यः च । अन्नविकारेभ्यः च विभाषायाः यत् भवति पूर्वविप्रतिषेधेन । अन्नविकारेभ्यः च विभाषायाः अवकाशः सुर्याः सुरीयाः । यतः सः एव । इह उभयम् प्राप्नोति । सक्तव्याः धानाः इति । यत् भवति पूर्वविप्रतिषेधेन । सः तर्हि पूर्वविप्रतिषेधः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । इष्टवाची परशब्दः । विप्रतिषेधे परम् यत् इष्टम् तत् भवति इति ।

KA II.337.2-21 Ro IV.6-7 yaññyau añaḥ pūrvavipratiṣiddham sanaṅgūpānahau prayojanam . yaññyau bhavataḥ añaḥ pūrvavipratiṣedhena . kim prayojanam ṣanaṅgūpānahau prayojanam . yataḥ avakāśaḥ śaṅkavyam dāru picavyaḥ kārpāsaḥ . añaḥ avakāśaḥ vārdhram vāratram . sanaṅguḥ nāma carmavikāraḥ . tasmāt ubhayam prāpnoti . sanaṅgavyam carma . ñyasya avakāśaḥ aupānahyam dāru . añaḥ saḥ eva . upānat nāma carmavikāraḥ . tasmāt ubhayam prāpnoti . aupānahyam carma . ḍhañ ca . ḍhañ ca bhavati añaḥ pūrvavipratiṣedhena . ḍhañaḥ avakāśaḥ chādiṣeyam tṛṇam . añaḥ saḥ eva . chadiḥ nām carmavikāraḥ . tasmāt ubhayam prāpnoti . chādiṣeyam carma . ḍhañ bhavati pūrvavipratiṣedhena . havirapūpādibhyaḥ vibhāṣāyāḥ yat . havirapūpādibhyaḥ vibhāṣāyāḥ yat bhavati pūrvavipratiṣedhena . havirapūpādibhyaḥ vibhāṣāyāḥ avakāśaḥ āmikṣyam āmikṣīyam puroḍāśyam puroḍāśīyam . yataḥ saḥ eva . iha ubhayam prāpnoti . caravyāḥ taṇḍulāḥ . yat bhavati pūrvavipratiṣedhena . annavikārebhyaḥ ca . annavikārebhyaḥ ca vibhāṣāyāḥ yat bhavati pūrvavipratiṣedhena . annavikārebhyaḥ ca vibhāṣāyāḥ avakāśaḥ suryāḥ surīyāḥ . yataḥ saḥ eva . iha ubhayam prāpnoti . saktavyāḥ dhānāḥ iti . yat bhavati pūrvavipratiṣedhena . saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . iṣṭavācī paraśabdaḥ . vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/5.1.2.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.1.2.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/5.1.2.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text