Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.2·5.2.28

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.2.28

P 5.2.28

क्अ इइ।३७५।१९-३७६।६ रो इव्।१११-११२ कस्मिन् अर्थे शालजादयः भवन्ति । न सह इति वर्तते । भवेत् सिद्धम् विशाले शृङ्गे विशङ्कटे शृङ्गे इति । इह खलु सङ्कटम् इति सङ्गतार्थः गम्यते । प्रकटम् इति प्रगरार्थः गम्यते । उत्कटम् इति उद्गतार्थः गम्यते । एवम् तर्हि साधने शालजादयः भवन्ति । किम् वक्तव्यम् एतत् । न हि । कथम् अनुच्यमानम् गंस्यते । उपसर्गेभ्यः इमे विधीयन्ते । उपसर्गाः च पुनः एवमात्मकाः यत्र कः चित् क्रियावाचै शब्दः प्रयुज्यते तत्र क्रियाविशेषम् आहुः । यत्र हि न प्रयुज्यते ससाधनम् तत्र क्रियाम् आहुः । ते एते उपसर्गेभ्यः विधीयमानाः ससाधनायाम् क्रियायाम् भविष्यन्ति । एवम् अपि भवेत् सिद्धम् विशाले शृङ्गे इति । इदम् तु न सिध्यति । विशालः । विशङ्कटः इति । एतत् अपि सिद्धम् । कथम् । अकारः मत्वर्थीयः । विशाले अस्य स्तः विशालः । विशङ्कटे अस्य स्तः विशङ्कटः इति ।

KA II.375.19-376.6 Ro IV.111-112 kasmin arthe śālajādayaḥ bhavanti . na saha iti vartate . bhavet siddham viśāle śṛṅge viśaṅkaṭe śṛṅge iti . iha khalu saṅkaṭam iti saṅgatārthaḥ gamyate . prakaṭam iti pragarārthaḥ gamyate . utkaṭam iti udgatārthaḥ gamyate . evam tarhi sādhane śālajādayaḥ bhavanti . kim vaktavyam etat . na hi . katham anucyamānam gaṃsyate . upasargebhyaḥ ime vidhīyante . upasargāḥ ca punaḥ evamātmakāḥ yatra kaḥ cit kriyāvācai śabdaḥ prayujyate tatra kriyāviśeṣam āhuḥ . yatra hi na prayujyate sasādhanam tatra kriyām āhuḥ . te ete upasargebhyaḥ vidhīyamānāḥ sasādhanāyām kriyāyām bhaviṣyanti . evam api bhavet siddham viśāle śṛṅge iti . idam tu na sidhyati . viśālaḥ . viśaṅkaṭaḥ iti . etat api siddham . katham . akāraḥ matvarthīyaḥ . viśāle asya staḥ viśālaḥ . viśaṅkaṭe asya staḥ viśaṅkaṭaḥ iti .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/5.2.28

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.2.28, in HREEM (hreem.cc/library/P/5.2.28), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text