Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.2·5.2.42

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.2.42

P 5.2.42

क्अ इइ।३७९।१७-३८०।४ रो इव्।१२१-१२२ इह कस्मात् न भवति । बहवः अवयवाः अस्याः सङ्ख्यायाः इति । अवयवे या सङ्ख्या इति उच्यते । न च का चित् सङ्ख्या अस्ति यस्याः बहुशब्दः अवयवः स्यात् । ननु च इयम् अस्ति सङ्ख्या इति एव । न एषा सङ्ख्या । सञ्ज्ञा एषा । अवयवविधाने अवयविनि प्रत्ययः । अवयवविधाने अवयविनि प्रत्ययः भवति इति वक्तव्यम् । इह मा भूत् । पञ्च अवयवाः । दश अवयवाः इति । अथ अवयविनि इति उच्यमाने अवयवस्वामिनि कस्मात् न भवति । पञ्च पश्ववयवाः देवदत्तस्य इति । अवयवशब्दः अयम् गुणशब्दः अस्य इति च वर्तते । तेन यम् प्रति अवयवः गुणः तस्मिन् अवयविनि प्रत्ययेन भवितव्यम् । कम् च प्रति अवयवः गुणः । समुदायम् । यदि एवम् अवयविनि इति अपि न वक्तव्यम् । अवयवेषु कस्मात् न भवति । अस्य इति वर्तते ।

KA II.379.17-380.4 Ro IV.121-122 iha kasmāt na bhavati . bahavaḥ avayavāḥ asyāḥ saṅkhyāyāḥ iti . avayave yā saṅkhyā iti ucyate . na ca kā cit saṅkhyā asti yasyāḥ bahuśabdaḥ avayavaḥ syāt . nanu ca iyam asti saṅkhyā iti eva . na eṣā saṅkhyā . sañjñā eṣā . avayavavidhāne avayavini pratyayaḥ . avayavavidhāne avayavini pratyayaḥ bhavati iti vaktavyam . iha mā bhūt . pañca avayavāḥ . daśa avayavāḥ iti . atha avayavini iti ucyamāne avayavasvāmini kasmāt na bhavati . pañca paśvavayavāḥ devadattasya iti . avayavaśabdaḥ ayam guṇaśabdaḥ asya iti ca vartate . tena yam prati avayavaḥ guṇaḥ tasmin avayavini pratyayena bhavitavyam . kam ca prati avayavaḥ guṇaḥ . samudāyam . yadi evam avayavini iti api na vaktavyam . avayaveṣu kasmāt na bhavati . asya iti vartate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/5.2.42

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.2.42, in HREEM (hreem.cc/library/P/5.2.42), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text