Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·5·5.2·5.2.49

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.2.49

P 5.2.49

क्अ इइ।३८३।२४-३८४।७ रो इव्।१३३-१३४ मडादिषु यस्य आदिः तन्निर्देर्देशः । मडादिषु यस्य आदिः क्रियते तन्निर्देर्देशः कर्तव्यः । अस्य आदिः भवति इति वक्तव्यम् । अकिर्यमाणे हि प्रत्ययाधिकारात् प्रत्ययः अयम् विज्ञायेत । तत्र कः दोषः । प्रत्ययान्तरे हि स्वरे दोषः । प्रत्ययान्तरे हि सति स्वरे दोषः स्यात् । विंशतितमः । एषः स्वरः प्रसज्येत । विंशतितमः इति च इष्यते । सः तर्हि तथा निर्देशः कर्तव्यः । न कर्तव्यः । प्रकृतम् डड्ग्रहणम् अनुवर्तते । क्व प्रकृतम् । तस्य पूरणे डट् इति । तत् वै प्रथमानिर्दिष्टम् षष्ठीनिर्दिष्टेन च अर्थः । नान्तात् इति पञ्चमी डट् इति प्रथमायाः षष्ठीम् प्रकल्पयिष्यति । तस्मात् इति उत्तरस्य इति । प्रत्ययविधिः अयम् न च प्रत्ययविधौ पञ्चम्यः प्रकल्पिकाः भवन्ति । न अयम् प्रत्ययविधिः । विहितः प्रत्ययः प्रकृतः च अनुवर्तते ।

KA II.383.24-384.7 Ro IV.133-134 maḍādiṣu yasya ādiḥ tannirderdeśaḥ . maḍādiṣu yasya ādiḥ kriyate tannirderdeśaḥ kartavyaḥ . asya ādiḥ bhavati iti vaktavyam . akiryamāṇe hi pratyayādhikārāt pratyayaḥ ayam vijñāyeta . tatra kaḥ doṣaḥ . pratyayāntare hi svare doṣaḥ . pratyayāntare hi sati svare doṣaḥ syāt . viṃśatitamaḥ . eṣaḥ svaraḥ prasajyeta . viṃśatitamaḥ iti ca iṣyate . saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ . na kartavyaḥ . prakṛtam ḍaḍgrahaṇam anuvartate . kva prakṛtam . tasya pūraṇe ḍaṭ iti . tat vai prathamānirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca arthaḥ . nāntāt iti pañcamī ḍaṭ iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati . tasmāt iti uttarasya iti . pratyayavidhiḥ ayam na ca pratyayavidhau pañcamyaḥ prakalpikāḥ bhavanti . na ayam pratyayavidhiḥ . vihitaḥ pratyayaḥ prakṛtaḥ ca anuvartate .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/5.2.49

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 5.2.49, in HREEM (hreem.cc/library/P/5.2.49), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text