क्अ इइ।३९२।२०-३९३।१० रो इव्।१५६-१५९ अथ मत्वर्थीयात् मत्वर्थीयेन भवितव्यम् । न भवितव्यम् । किम् कारणम् । अर्थगत्यर्थः शब्दप्रयोगः । अर्थम् सम्प्रत्याययिष्यामि इति शब्दः प्रयुज्यते । तत्र एकेन उक्तत्वात् तस्य अर्थस्य द्वितीयस्य प्रयोगेण न भवितव्यम् । किम् कारणम् । उक्तार्थानाम् अप्रयोगः इति । न तर्हि इदानीम् इदम् भवति : दण्डिमती शाला । हस्तिमती उपपत्यका इति । भवति । अर्थान्तरे वृत्तात् अर्थान्तरे वृत्तिः । षष्ठ्यर्थे वा वृत्तम् सप्तम्यर्थे वर्तते सप्तम्यर्थे वा वृत्तम् षष्ठ्यर्थे वर्तते । अथ मत्वन्तात् मतुपा भवितव्यम् : गोमन्तः अस्य सन्ति । यवमन्तः अस्य सन्ति इति । न भवितव्यम् । किम् काऋअणम् । यस्य गोमन्तः सन्ति गावः अपि तस्य सन्ति । तत्र उक्तः गोभिः अभिसम्बन्धे प्रत्ययः इति कृत्वा तद्धितः न भविष्यति । न तर्हि इदानीम् इदम् भवति : दण्डिमती शाला । हस्तिमती उपपत्यका इति । भवति । अर्थान्तरे वृत्तात् अर्थान्तरे वृत्तिः । षष्ठ्यर्थे वा वृत्तम् सप्तम्यर्थे वर्तते सप्तम्यर्थे वा वृत्तम् षष्ठ्यर्थे वर्तते । इह अपि सप्तम्यर्थे वा वृत्तम् षष्ठ्यर्थे वर्तते षष्ठ्यर्थे वा वृत्तम् सप्तम्यर्थे वर्तते । अन्यथाजातीयकः खलु अपि गोभिः अभिसम्बन्धे प्रत्ययः अन्यथाजातीयकः तद्वता । येन एव खलु अपि हेतुना एतत् वाक्यम् भवति गोमन्तः अस्य सन्ति , यवमन्तः अस्य सन्ति इति तेन एव हेतुना वृत्तिः अपि प्राप्नोति । तस्मात् मत्वर्थीयात् मतुबादेः प्रतिषेधः वक्तव्यः । तम् च अपि ब्रुवता समान्वृत्तौ सरूपः इति वक्तव्यम् । भवति हि दण्डिमती शाला हस्तिमती उपपत्यका इति । शैषिकात् मतुबर्थीयात् शैषिकः मतुबर्थीयः सरूपः प्रत्ययः न इष्टः । सनन्तात् न सन् इष्यते ।
KA II.392.20-393.10 Ro IV.156-159 atha matvarthīyāt matvarthīyena bhavitavyam . na bhavitavyam . kim kāraṇam . arthagatyarthaḥ śabdaprayogaḥ . artham sampratyāyayiṣyāmi iti śabdaḥ prayujyate . tatra ekena uktatvāt tasya arthasya dvitīyasya prayogeṇa na bhavitavyam . kim kāraṇam . uktārthānām aprayogaḥ iti . na tarhi idānīm idam bhavati : daṇḍimatī śālā . hastimatī upapatyakā iti . bhavati . arthāntare vṛttāt arthāntare vṛttiḥ . ṣaṣṭhyarthe vā vṛttam saptamyarthe vartate saptamyarthe vā vṛttam ṣaṣṭhyarthe vartate . atha matvantāt matupā bhavitavyam : gomantaḥ asya santi . yavamantaḥ asya santi iti . na bhavitavyam . kim kāṛaṇam . yasya gomantaḥ santi gāvaḥ api tasya santi . tatra uktaḥ gobhiḥ abhisambandhe pratyayaḥ iti kṛtvā taddhitaḥ na bhaviṣyati . na tarhi idānīm idam bhavati : daṇḍimatī śālā . hastimatī upapatyakā iti . bhavati . arthāntare vṛttāt arthāntare vṛttiḥ . ṣaṣṭhyarthe vā vṛttam saptamyarthe vartate saptamyarthe vā vṛttam ṣaṣṭhyarthe vartate . iha api saptamyarthe vā vṛttam ṣaṣṭhyarthe vartate ṣaṣṭhyarthe vā vṛttam saptamyarthe vartate . anyathājātīyakaḥ khalu api gobhiḥ abhisambandhe pratyayaḥ anyathājātīyakaḥ tadvatā . yena eva khalu api hetunā etat vākyam bhavati gomantaḥ asya santi , yavamantaḥ asya santi iti tena eva hetunā vṛttiḥ api prāpnoti . tasmāt matvarthīyāt matubādeḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . tam ca api bruvatā samānvṛttau sarūpaḥ iti vaktavyam . bhavati hi daṇḍimatī śālā hastimatī upapatyakā iti . śaiṣikāt matubarthīyāt śaiṣikaḥ matubarthīyaḥ sarūpaḥ pratyayaḥ na iṣṭaḥ . sanantāt na san iṣyate .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.