Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.125·6.1.125.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.125.2

P 6.1.125.2

क्अ इइइ।८७।१२-२३ रो इव्।४६५-४६६ अथ किमर्थम् प्लुतस्य प्रकृतिभावः उच्यते । स्वरसन्धिः मा भूत् इति । उच्यमाने अपि एतस्मिन् स्वर्सन्धिः प्राप्नोति । प्लुते कृते न भविष्यति । असिद्धः प्लुतः । तस्य असिद्धत्वात् प्राप्नोति । प्लुतप्रकृतिभाववचनम् तु ज्ञापकम् एकादेशात् प्लुतः विप्रतिषेधेन इति । यत् अयम् प्लुतः प्रकृत्या इति प्रकृतिभावम् शास्ति तत् ज्ञापयति आचार्यः एकादेशात् प्लुतः भवति विप्रतिषेधेन इति । एकादेशात् प्लुतः विप्रतिषेधेन इति चेत् शालेन्द्रे अतिप्रसङ्गः । एकादेशात् प्लुतः विप्रतिषेधेन इति चेत् शालेन्द्रे अतिप्रसङ्गः भवति । शालायाम् इन्द्रः शालेन्द्रः । न वा बहिरङ्गलक्षणत्वात् । न वा अतिप्रसङ्गः । किम् कारणम् । बहिरङ्गलक्षणत्वात् । बहिरङ्गः प्लुतः । अन्तरङ्गः एकादेशः । असिद्धम् बहिरङ्गम् अन्तरङ्गे ।

KA III.87.12-23 Ro IV.465-466 atha kimartham plutasya prakṛtibhāvaḥ ucyate . svarasandhiḥ mā bhūt iti . ucyamāne api etasmin svarsandhiḥ prāpnoti . plute kṛte na bhaviṣyati . asiddhaḥ plutaḥ . tasya asiddhatvāt prāpnoti . plutaprakṛtibhāvavacanam tu jñāpakam ekādeśāt plutaḥ vipratiṣedhena iti . yat ayam plutaḥ prakṛtyā iti prakṛtibhāvam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ ekādeśāt plutaḥ bhavati vipratiṣedhena iti . ekādeśāt plutaḥ vipratiṣedhena iti cet śālendre atiprasaṅgaḥ . ekādeśāt plutaḥ vipratiṣedhena iti cet śālendre atiprasaṅgaḥ bhavati . śālāyām indraḥ śālendraḥ . na vā bahiraṅgalakṣaṇatvāt . na vā atiprasaṅgaḥ . kim kāraṇam . bahiraṅgalakṣaṇatvāt . bahiraṅgaḥ plutaḥ . antaraṅgaḥ ekādeśaḥ . asiddham bahiraṅgam antaraṅge .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.125.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.125.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.125.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text