Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.168

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.168

क्अ इइइ।१०६।९-१८ रो इव्।५०४-५०५ सौ इति किम् इदम् प्रथमैकवचनस्य ग्रहणम् आहोस्वित् सप्तमीबहुवचनस्य । कुतः सन्देहः । समानः निर्देशः । सप्तमीबहुवचनस्य ग्रहणम् । कथम् ज्ञायते । यत् अयम् न गोश्वन्साववर्ण इति गोशुनोः प्रतिषेधम् शास्ति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् । यदि प्रथमैकवचनस्य ग्रहणम् स्यात् गोशुनोः प्रतिषेधवचनम् अनर्थकम् स्यात् । ननु च अर्थसिद्धिः एव एषा । अनुगृहीताः स्मः यैः अस्माभिः प्रथमैकवचनम् आस्थाय गोशुनोः प्रतिषेधः न वक्तव्यः भवति । भवेत् प्रतिषेधः न वक्तव्यः दोषाः तु भवन्ति । तत्र कः दोषः । स्विना खिना । अन्तोदात्तत्वम् न प्राप्नोति । स्विन्खिनौ न स्तः । उक्तम् एतत् एकाक्षरात् कृतः जातेः सप्तम्याम् च न तौ स्मृतौ । स्ववान् , खवान् इति एव भवितव्यम् । इह तर्हि याद्भ्याम् , याभिः इति न सिध्यति । तस्मात् सप्तमीबहुवचनस्य ग्रहणम् ।

KA III.106.9-18 Ro IV.504-505 sau iti kim idam prathamaikavacanasya grahaṇam āhosvit saptamībahuvacanasya . kutaḥ sandehaḥ . samānaḥ nirdeśaḥ . saptamībahuvacanasya grahaṇam . katham jñāyate . yat ayam na gośvansāvavarṇa iti gośunoḥ pratiṣedham śāsti . katham kṛtvā jñāpakam . yadi prathamaikavacanasya grahaṇam syāt gośunoḥ pratiṣedhavacanam anarthakam syāt . nanu ca arthasiddhiḥ eva eṣā . anugṛhītāḥ smaḥ yaiḥ asmābhiḥ prathamaikavacanam āsthāya gośunoḥ pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ bhavati . bhavet pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ doṣāḥ tu bhavanti . tatra kaḥ doṣaḥ . svinā khinā . antodāttatvam na prāpnoti . svinkhinau na staḥ . uktam etat ekākṣarāt kṛtaḥ jāteḥ saptamyām ca na tau smṛtau . svavān , khavān iti eva bhavitavyam . iha tarhi yādbhyām , yābhiḥ iti na sidhyati . tasmāt saptamībahuvacanasya grahaṇam .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्अ इइइ।१०६।१९-२५ रो इव्।५०५-५०६ सौ एकाचः उदात्तत्वे त्वन्मदोः प्रतिषेधः । सौ एकाचः उदात्तत्वे त्वन्मदोः प्रतिषेधः वक्तव्यः । त्वया मया । सिद्धम् तु यस्मात् तृतीयादिः तस्य अभावात् सौ । सिद्धम् एतत् । कथम् । यस्मात् अत्र तृतीयादिः विभक्तिः न तत् सौ अस्ति । यदि अपि एतत् सौ न अस्ति प्रकृतिः तु अस्य सौ अस्ति । प्रकृतेः च अनेकाच्त्वात् । यदि अपि तस्य प्रकृतिः अस्ति सौ अनेकाच् तु सा भवति ।

KA III.106.19-25 Ro IV.505-506 sau ekācaḥ udāttatve tvanmadoḥ pratiṣedhaḥ . sau ekācaḥ udāttatve tvanmadoḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . tvayā mayā . siddham tu yasmāt tṛtīyādiḥ tasya abhāvāt sau . siddham etat . katham . yasmāt atra tṛtīyādiḥ vibhaktiḥ na tat sau asti . yadi api etat sau na asti prakṛtiḥ tu asya sau asti . prakṛteḥ ca anekāctvāt . yadi api tasya prakṛtiḥ asti sau anekāc tu sā bhavati .

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.