Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.168·6.1.168.1

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.168.1

P 6.1.168.1

क्अ इइइ।१०६।९-१८ रो इव्।५०४-५०५ सौ इति किम् इदम् प्रथमैकवचनस्य ग्रहणम् आहोस्वित् सप्तमीबहुवचनस्य । कुतः सन्देहः । समानः निर्देशः । सप्तमीबहुवचनस्य ग्रहणम् । कथम् ज्ञायते । यत् अयम् न गोश्वन्साववर्ण इति गोशुनोः प्रतिषेधम् शास्ति । कथम् कृत्वा ज्ञापकम् । यदि प्रथमैकवचनस्य ग्रहणम् स्यात् गोशुनोः प्रतिषेधवचनम् अनर्थकम् स्यात् । ननु च अर्थसिद्धिः एव एषा । अनुगृहीताः स्मः यैः अस्माभिः प्रथमैकवचनम् आस्थाय गोशुनोः प्रतिषेधः न वक्तव्यः भवति । भवेत् प्रतिषेधः न वक्तव्यः दोषाः तु भवन्ति । तत्र कः दोषः । स्विना खिना । अन्तोदात्तत्वम् न प्राप्नोति । स्विन्खिनौ न स्तः । उक्तम् एतत् एकाक्षरात् कृतः जातेः सप्तम्याम् च न तौ स्मृतौ । स्ववान् , खवान् इति एव भवितव्यम् । इह तर्हि याद्भ्याम् , याभिः इति न सिध्यति । तस्मात् सप्तमीबहुवचनस्य ग्रहणम् ।

KA III.106.9-18 Ro IV.504-505 sau iti kim idam prathamaikavacanasya grahaṇam āhosvit saptamībahuvacanasya . kutaḥ sandehaḥ . samānaḥ nirdeśaḥ . saptamībahuvacanasya grahaṇam . katham jñāyate . yat ayam na gośvansāvavarṇa iti gośunoḥ pratiṣedham śāsti . katham kṛtvā jñāpakam . yadi prathamaikavacanasya grahaṇam syāt gośunoḥ pratiṣedhavacanam anarthakam syāt . nanu ca arthasiddhiḥ eva eṣā . anugṛhītāḥ smaḥ yaiḥ asmābhiḥ prathamaikavacanam āsthāya gośunoḥ pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ bhavati . bhavet pratiṣedhaḥ na vaktavyaḥ doṣāḥ tu bhavanti . tatra kaḥ doṣaḥ . svinā khinā . antodāttatvam na prāpnoti . svinkhinau na staḥ . uktam etat ekākṣarāt kṛtaḥ jāteḥ saptamyām ca na tau smṛtau . svavān , khavān iti eva bhavitavyam . iha tarhi yādbhyām , yābhiḥ iti na sidhyati . tasmāt saptamībahuvacanasya grahaṇam .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.168.1

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.168.1, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.168.1), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text