Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.17·6.1.17.2

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.17.2

P 6.1.17.2

क्अ इइइ।२५।११-२२ रो इव्। ३३३-३३४ अथ उभयग्रहणम् किमर्थम् । उभयेषाम् अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् यथा स्यात् वचिस्वपियजादीनाम् ग्रहादीनाम् च । न एतत् अस्ति प्रयोजनम् । प्रकृतम् उभयेषाम् ग्रहणम् अनुवर्तते । यदि अनुवर्तते ग्रहिज्यावयिव्यधिवष्टिविचतिवृश्चतिपृच्छतिभृज्जतीनाम् ङिति च इति यजादीनाम् ङिति अपि प्राप्नोति । न एषः दोषः । सम्बन्धम् अनुवर्तिष्यते । वचिस्वपियजादीनाम् किति । ग्रहादीनाम् ङिति च वचिस्वपियजादीनाम् किति । ततः लिटि अभ्यासस्य उभयेषाम् । किति ङिति इति निवृत्तम् । अथ वा मण्डूकगतयः अधिकाराः । यथा मण्डूकाः उत्प्लुत्य उत्प्लुत्य गच्छन्ति तद्वत् अधिकाराः । अथ वा एकयोगः करिष्यते । वचिस्वपियजादीनाम् किति ग्रहादीनाम् ङिति च इति । ततः लिटि अभ्यासस्य इति । न च एकयोगे अनुवृत्तिः भवति । अथ वा उभयम् निवृत्तम् । तत् अपेक्षिष्यामहे । इदम् तर्हि उभयेषाङ्ग्रहणस्य प्रयोजनम् । उभयेषाम् अभ्यासस्य सम्प्रसारणम् एव यथा स्यात् । यत् अन्यत् प्राप्नोति तत् मा भूत् इति । किम् च अन्यत् प्राप्नोति । हलादिशेषः । अभ्याससम्प्रसारणम् हलादिशेषात् विप्रतिषेधेन इति वक्ष्यति । सः पूर्वविप्रतिषेधः न पठितव्यः भवति ।

KA III.25.11-22 Ro IV. 333-334 atha ubhayagrahaṇam kimartham . ubhayeṣām abhyāsasya samprasāraṇam yathā syāt vacisvapiyajādīnām grahādīnām ca . na etat asti prayojanam . prakṛtam ubhayeṣām grahaṇam anuvartate . yadi anuvartate grahijyāvayivyadhivaṣṭivicativṛścatipṛcchatibhṛjjatīnām ṅiti ca iti yajādīnām ṅiti api prāpnoti . na eṣaḥ doṣaḥ . sambandham anuvartiṣyate . vacisvapiyajādīnām kiti . grahādīnām ṅiti ca vacisvapiyajādīnām kiti . tataḥ liṭi abhyāsasya ubhayeṣām . kiti ṅiti iti nivṛttam . atha vā maṇḍūkagatayaḥ adhikārāḥ . yathā maṇḍūkāḥ utplutya utplutya gacchanti tadvat adhikārāḥ . atha vā ekayogaḥ kariṣyate . vacisvapiyajādīnām kiti grahādīnām ṅiti ca iti . tataḥ liṭi abhyāsasya iti . na ca ekayoge anuvṛttiḥ bhavati . atha vā ubhayam nivṛttam . tat apekṣiṣyāmahe . idam tarhi ubhayeṣāṅgrahaṇasya prayojanam . ubhayeṣām abhyāsasya samprasāraṇam eva yathā syāt . yat anyat prāpnoti tat mā bhūt iti . kim ca anyat prāpnoti . halādiśeṣaḥ . abhyāsasamprasāraṇam halādiśeṣāt vipratiṣedhena iti vakṣyati . saḥ pūrvavipratiṣedhaḥ na paṭhitavyaḥ bhavati .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.17.2

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.17.2, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.17.2), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text