Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.45·6.1.45.3

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.45.3

P 6.1.45.3

क्अ इइइ।३७।६-१६ रो इव्।३५८-३५९ प्रातिपदिकप्रतिषेधः । प्रातिपदिकानाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः । गोभ्याम् , गोभिः , नौभ्याम् , नौभिः । सः तर्हि वक्तव्यः । न वक्तव्यः । आचार्यप्रवृत्तिः ज्ञापयति न प्रातिपदिकानाम् आत्त्वम् भवति इति यत् अयम् रायः हलः इति आत्त्वम् शास्ति । न एतत् अस्ति ज्ञापकम् । नियमार्थम् एतत् स्यात् । रायः हलि एव इति । यत् तर्हि आ ओतः अम्शसोः इति आत्त्वम् शास्ति । एतस्य अपि अस्ति वचने प्रयोजनम् । अमि वृद्धिबाधनार्थम् एतत् स्यात् शसि प्रतिषेधार्थम् च । तस्मात् प्रातिपदिकानाम् प्रतिषेधः वक्तव्यः । न वक्तव्यः । धात्वधिकारात् प्रातिपदिकस्याप्राप्तिः । धात्वधिकारात् प्रातिपदिकस्य आत्त्वम् न भविष्यति । धातोः इति वर्तते । क्व प्रकृतम् । लिटि धातोः अनभ्यासस्य इति । अथ अपि निवृत्तम् एवम् अपि अदोषः । उपदेशे इति उच्यते उद्देशः च प्रातिपदिकानाम् न उपदेशः ।

KA III.37.6-16 Ro IV.358-359 prātipadikapratiṣedhaḥ . prātipadikānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . gobhyām , gobhiḥ , naubhyām , naubhiḥ . saḥ tarhi vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na prātipadikānām āttvam bhavati iti yat ayam rāyaḥ halaḥ iti āttvam śāsti . na etat asti jñāpakam . niyamārtham etat syāt . rāyaḥ hali eva iti . yat tarhi ā otaḥ amśasoḥ iti āttvam śāsti . etasya api asti vacane prayojanam . ami vṛddhibādhanārtham etat syāt śasi pratiṣedhārtham ca . tasmāt prātipadikānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ . na vaktavyaḥ . dhātvadhikārāt prātipadikasyāprāptiḥ . dhātvadhikārāt prātipadikasya āttvam na bhaviṣyati . dhātoḥ iti vartate . kva prakṛtam . liṭi dhātoḥ anabhyāsasya iti . atha api nivṛttam evam api adoṣaḥ . upadeśe iti ucyate uddeśaḥ ca prātipadikānām na upadeśaḥ .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.45.3

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.45.3, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.45.3), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text