Library·Patanjali: Vyakaranamahabhasya·6·6.1·6.1.8

Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.8

P 6.1.8

क्अ इइइ।१२।११-१३।५ रो इव्।३१०-३११ धातोः इति किमर्थम् । ईहाम् चक्रे । न एतत् अस्ति । लिटि इति उच्यते न च अत्र लिटम् पश्यामः । प्रत्ययलक्षणेन । न लुमता तस्मिन् इति प्रत्ययलक्षणप्रतिषेधः । इदम् तर्हि । ससृवांसः विशृण्विरे । लिटि द्विर्वचने जागर्तेः वावचनम् । लिटि द्विर्वचने जागर्तेः वा इति वक्तव्यम् । यः जागर तम् ऋचः कामयन्ते । यः जजागार तम् ऋचः कामयन्ते । अनभ्यासस्य इति किम् । कृष्णः नोनाव वृषभः यदि इदम् । नोनूयतेः नोनाव । अभ्यासप्रतिषेधानर्थक्यम् च छन्दसि वावचनात् । अभ्यासप्रतिषेधः च अनर्थकः । किम् कारणम् । छन्दसि वावचनात् । अवश्यम् छन्दसि वा द्वे भवतः इति वक्तव्यम् । किम् प्रयोजनम् । प्रयोजनम् आदित्यान् याचिषामहे । यियाचिषामहे इति प्राप्ते । देवता नो दाति प्रियाणि । ददाति प्रियाणि । मघवा दातु । मघवा ददातु । सः नः स्तुतः वीरवत् धातु । वीरवत् दधातु । यावता इदानीम् छन्दसि वा द्वे भवतः इति उच्यते धातुग्रहणेन अपि न अर्थः । कस्मात् न भवति ससृवांसः विशृण्विरे इति । छन्दसि वावचनात् । तत् एतत् धातुग्रहणम् सान्न्यासिकम् तिष्ठतु तावत् ।

KA III.12.11-13.5 Ro IV.310-311 dhātoḥ iti kimartham . īhām cakre . na etat asti . liṭi iti ucyate na ca atra liṭam paśyāmaḥ . pratyayalakṣaṇena . na lumatā tasmin iti pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ . idam tarhi . sasṛvāṃsaḥ viśṛṇvire . liṭi dvirvacane jāgarteḥ vāvacanam . liṭi dvirvacane jāgarteḥ vā iti vaktavyam . yaḥ jāgara tam ṛcaḥ kāmayante . yaḥ jajāgāra tam ṛcaḥ kāmayante . anabhyāsasya iti kim . kṛṣṇaḥ nonāva vṛṣabhaḥ yadi idam . nonūyateḥ nonāva . abhyāsapratiṣedhānarthakyam ca chandasi vāvacanāt . abhyāsapratiṣedhaḥ ca anarthakaḥ . kim kāraṇam . chandasi vāvacanāt . avaśyam chandasi vā dve bhavataḥ iti vaktavyam . kim prayojanam . prayojanam ādityān yāciṣāmahe . yiyāciṣāmahe iti prāpte . devatā no dāti priyāṇi . dadāti priyāṇi . maghavā dātu . maghavā dadātu . saḥ naḥ stutaḥ vīravat dhātu . vīravat dadhātu . yāvatā idānīm chandasi vā dve bhavataḥ iti ucyate dhātugrahaṇena api na arthaḥ . kasmāt na bhavati sasṛvāṃsaḥ viśṛṇvire iti . chandasi vāvacanāt . tat etat dhātugrahaṇam sānnyāsikam tiṣṭhatu tāvat .

Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/P/6.1.8

Cite as: Patanjali: Vyakaranamahabhasya 6.1.8, in HREEM (hreem.cc/library/P/6.1.8), after GRETIL, Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay….

Edition, numbering and licence

GRETIL 6_sastra/1_gram/pmbhasuu.htm — Patanjali: Vyakaranamahabhasya (Mahabhasya) Based on the edition by Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). With additional references of the edition Gurukuljhajjar, Rohatak (Rohtak) : Hariyana sahitya samsthan, 1961-196

GRETIL (SUB Göttingen), CC BY-NC-SA 4.0 — non-commercial use with attribution; the Companion is kept free while this corpus is held. Devanagari generated mechanically from GRETIL's IAST.

More about this text