क्अ इइइ।६५।८-६६।७ रो इव्।४१४-४१५ किमर्थम् इदम् उच्यते । षत्वतुकोः असिद्धवचनम् आदेशलक्षणप्रतिषेधाऋथम् उत्सर्गलक्षणभावार्थम् च । षत्वतुकोः असिद्धत्वम् उच्यते आदेशलक्षणप्रतिषेधाऋथम् उत्सर्गलक्षणभावार्थम् च । आदेशलक्षणप्रतिषेधाऋथम् तावत् । कोसिञ्चत् । योसिञ्चत् । एकादेशे कृते इणः इति षत्वम् प्राप्नोति । असिद्धत्वात् न भवति । उत्सर्गलक्षणभावार्थम् च । अधीत्य , प्रेत्य । एकादेशे कृते ह्रस्वस्य इति तुक् न प्राप्नोति । असिद्धत्वात् भवति । अस्ति प्रयोजनम् एतत् । किम् तर्हि इति । तत्र उत्सर्गलक्षणाप्रसिद्धिः उत्सर्गाभावात् । तत्र उत्सर्गलक्षणस्य कार्यस्य अप्रसिद्धिः । अधीत्य , प्रेत्य इति । किम् कारणम् । उत्सर्गाभावात् । ह्रस्वस्य इति उच्यते न च अत्र ह्रस्वम् पश्यामः । ननु च अत्र अपि असिद्धवचनात् सिद्धम् । असिद्धवचनात् सिद्धम् इति चेत् न अन्यस्य असिद्धवचनात् अन्यस्य भावः । असिद्धवचनात् सिद्धम् इति चेत् तत् न । किम् कारणम् । अन्यस्य असिद्धवचनात् अन्यस्य भावः । न हि अन्यस्य असिद्धवचनात् अन्यस्य प्रादुर्भावः भवति । न हि देवदत्तस्य हन्तरि हते देवदत्तस्य प्रादुर्भावः भवति । तस्मात् स्थानिवद्वचनम् असिद्धत्वम् च । तस्मात् स्थानिवद्भावः वक्तव्यः असिद्धत्वम् च । अधीत्य , प्रेत्य इति स्थानिवद्भावः । कोसिञ्चत् , योसिञ्चत् इति अत्र असिद्धत्वम् । स्थानिवद्वचनानर्थक्यम् शास्त्रासिद्धत्वात् । स्थानिवद्वचनम् अनर्थकम् । किम् कारणम् । शास्त्रासिद्धत्वात् । न अनेन कार्यासिद्धत्वम् क्रियते । किम् तर्हि । शास्त्रासिद्धत्वम् अनेन क्रियते । एकादेशशास्त्रम् तुक्शास्त्रे असिद्धम् भवति इति ।
KA III.65.8-66.7 Ro IV.414-415 kimartham idam ucyate . ṣatvatukoḥ asiddhavacanam ādeśalakṣaṇapratiṣedhāṛtham utsargalakṣaṇabhāvārtham ca . ṣatvatukoḥ asiddhatvam ucyate ādeśalakṣaṇapratiṣedhāṛtham utsargalakṣaṇabhāvārtham ca . ādeśalakṣaṇapratiṣedhāṛtham tāvat . kosiñcat . yosiñcat . ekādeśe kṛte iṇaḥ iti ṣatvam prāpnoti . asiddhatvāt na bhavati . utsargalakṣaṇabhāvārtham ca . adhītya , pretya . ekādeśe kṛte hrasvasya iti tuk na prāpnoti . asiddhatvāt bhavati . asti prayojanam etat . kim tarhi iti . tatra utsargalakṣaṇāprasiddhiḥ utsargābhāvāt . tatra utsargalakṣaṇasya kāryasya aprasiddhiḥ . adhītya , pretya iti . kim kāraṇam . utsargābhāvāt . hrasvasya iti ucyate na ca atra hrasvam paśyāmaḥ . nanu ca atra api asiddhavacanāt siddham . asiddhavacanāt siddham iti cet na anyasya asiddhavacanāt anyasya bhāvaḥ . asiddhavacanāt siddham iti cet tat na . kim kāraṇam . anyasya asiddhavacanāt anyasya bhāvaḥ . na hi anyasya asiddhavacanāt anyasya prādurbhāvaḥ bhavati . na hi devadattasya hantari hate devadattasya prādurbhāvaḥ bhavati . tasmāt sthānivadvacanam asiddhatvam ca . tasmāt sthānivadbhāvaḥ vaktavyaḥ asiddhatvam ca . adhītya , pretya iti sthānivadbhāvaḥ . kosiñcat , yosiñcat iti atra asiddhatvam . sthānivadvacanānarthakyam śāstrāsiddhatvāt . sthānivadvacanam anarthakam . kim kāraṇam . śāstrāsiddhatvāt . na anena kāryāsiddhatvam kriyate . kim tarhi . śāstrāsiddhatvam anena kriyate . ekādeśaśāstram tukśāstre asiddham bhavati iti .
Devanagari rendered by HREEM from the edition's roman (IAST) text; the IAST is the edition's own.
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.